Ontmoet de mensen die de drie miljoen zwerfhonden van Marokko helpen.

Dierenliefhebbers die trots zijn op het unieke hondenras in hun land, proberen iets te doen om het leven van deze honden te verbeteren en de verspreiding van hondsdolheid te voorkomen.

Door Erika Hobart
Gepubliceerd 11 nov. 2021 13:32 CET
Een roedel beldi’s bijeen in de kuststad Agadir, ten zuiden van Tanger. Beldi betekent ‘van het ...

Een roedel beldi’s bijeen in de kuststad Agadir, ten zuiden van Tanger. Beldi betekent ‘van het platteland’ in het Darija, het Arabische dialect dat in Marokko wordt gesproken. Het is een verzamelnaam voor de honden van gemengde rassen die inheems zijn in het land.

Foto van Erika Hobart

Het is nog donker wanneer Salima Kadaoui aan haar dag begint. In deze uurtjes vóór zonsopgang, wanneer de drukkende Marokkaanse hitte nog wordt tegengehouden door een dunne nevel en de meeste inwoners van de stad nog liggen te slapen, zijn de straten het domein van zwerfhonden die beldi’s worden genoemd.

Op deze ochtend in augustus heeft Kadaoui nog maar een paar minuten rondgereden als ze er eentje spot: een bruine hond van gemiddelde grootte met een zwarte snuit en witte sokken. In het Darija, het Arabische dialect dat in Marokko wordt gesproken, staat het woord ‘beldi’ voor ‘van het platteland’ en wordt gebruikt voor de gemengde hondenrassen die inheems zijn in dit land.

Kadaoui zet haar bestelbusje aan de kant en stapt uit met een zak hondenbrokken en een halsband. Aarzelend en kwispelend laat de hond toe dat ze naast hem neerknielt en zijn kop aait. Daarna accepteert hij wat brokjes. (Ontdek hoe zwerfhonden menselijke gebaren kunnen ‘lezen’.)

Van enige afstand lopen nog eens vijf honden hongerig op Kadaoui af, genieten van haar aanhalingen en schrokken haar hondenbrokken op. Kadaoui schuift de halsband om de kop van een van de honden en tilt haar dan op, wat tamelijk indrukwekkend is, aangezien vrouw en hond bijna even groot zijn. Ze zet het dier in de laadruimte van haar bestelbusje en haalt dan nog twee honden op. De eerste mannetjeshond die ze heeft gespot, die met de witte sokken, houdt zich verre van het gebeuren maar blijft kwispelen en haar rustig observeren.

“We kunnen deze ochtend niet meer dan drie meenemen,” zegt Kadaoui, oprichtster van SFT Animal Sanctuary, een ngo die de beldi’s van Tanger van de straat haalt en opvangt. De drie honden – die allemaal drachtig blijken te zijn, een heel gebruikelijke constatering – zullen worden gecastreerd en tegen hondsdolheid (rabiës) worden ingeënt. De dierenarts zal ook de foetussen van de honden aborteren om de populatie zwerfhonden in te dammen. Vervolgens zal personeel van SFT de honden weer op straat uitzetten – een benadering die wordt aangeduid met de Engelse afkorting TNR (trap, neuter and release; ‘vangen, castreren en vrijlaten’).

Lees ook: Je hond weet hoe jij je voelt - dit is hoe dat komt

Alleen al in Tanger lopen zo’n 30.000 beldi’s rond en in heel Marokko wordt hun aantal op drie miljoen geschat. Veel van deze honden leven in precaire omstandigheden, waarbij ze overleven op voedselresten uit vuilnisbakken en lijden aan diverse verwondingen en hondenziekten, waaronder schurft en – gelukkig veel zeldzamer – hondsdolheid. Elk jaar overlijden er in Marokko naar schatting tachtig mensen aan deze gevaarlijke ziekte, en volgens Kadaoui is de angst voor hondsdolheid de voornaamste reden waarom veel Marokkanen beldi’s niet mogen. Gegevens over het aantal keren dat mensen door beldi’s worden gebeten, zijn schaars en vaak onbetrouwbaar, maar er is een gedocumenteerd geval van een Oostenrijkse toerist die in de havenstad Agadir door een rabiate beldi werd gebeten en later aan de ziekte bezweek.

In 2017 zetten Kadaoui en haar collega’s ‘Project Hayat’ op – ‘hayat’ betekent ‘leven’ in het Arabisch – om Tanger tot de eerste stad zonder hondsdolheid in Afrika te maken. Om dat doel te bereiken zouden tegen het jaar 2025 zo’n 30.000 honden gecastreerd moeten worden. Tot dusver zijn in het kader van het project ruim 2500 dieren ingeënt en weer vrijgelaten. Met financiële steun van het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken, dat de TNR-aanpak steunt, moet dat aantal jaarlijks stijgen.

Sommige Marokkanen, onder wie de in Agadir wonende journalist Mohamed Reda Taoujni, zijn vehement tegen TNR-programma’s voor beldi’s. Volgens hem hebben de reddingsbrigades niet de middelen om zwerfhonden gedurende hun hele levensloop te verzorgen en elk jaar opnieuw te vaccineren en zou het veel diervriendelijker zijn om ze te laten inslapen.

Salima Kadaoui, oprichter van SFT Animal Sanctuary, draagt een van de drachtige vrouwtjes naar haar busje (augustus 2021).

Foto van n.v.t.

“Er lopen daar honderden van deze honden rond,” zegt hij. “Ze zijn allemaal ingeënt, maar we hebben nog altijd problemen. Dit is niet de oplossing. Het is niet goed voor onze steden.” 

In Tanger worden honden die niet meer vrijgelaten kunnen worden, bijvoorbeeld omdat ze ziek zijn, opgevangen in het achtduizend vierkante meter grote centrum van SFT, waar momenteel ruim 470 dieren worden verzorgd. Sinds 2017 heeft SFT ook zo’n zestig honden aan adoptiegezinnen in Europa gestuurd. Adopties door mensen in de VS werden in juli van dit jaar stopgezet toen de invoer van honden uit landen die als risicogebied voor hondsholheid gelden, werd opgeschort door de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention.

Maar Kadaoui houdt liever het grotere plaatje in het oog.

“Adopties zijn natuurlijk prachtig, maar we hebben het hier over 30.000 zwerfhonden,” zegt zij. Adopties zijn niet de oplossing. “De oplossing is dat mensen in harmonie met deze honden leren te leven.” (Lees ook hoe in India het adopteren van een zwerfhond steeds populairder wordt.)

Om dat te bereiken hoopt ze dat Tanger een voorbeeld zal worden voor het samenleven met honden, een plek zal worden waar burgers een opvangcentrum zullen bellen als ze een zieke hond op straat zien en op warme dagen een bakje water voor de dieren zullen neerzetten.

Debat over beldi’s

Kadaoui neemt de drie vrouwtjesbeldi’s die ze die ochtend heeft opgepikt mee naar de California Veterinary Clinic, waar dierenarts Lahrech Mohamed Chakib haar opwacht.

Ondanks zijn slaapgebrek straalt Chakib een en al rust uit. Schertsend omschrijft hij zichzelf en Kadaoui als “die gekken” die zich 24 uur per dag om honden bekommeren. Wanneer hij de drie teven uit het bestelbusje haalt en naar zijn kliniek brengt, draagt hij ze alsof het om zijn eigen kinderen gaat.

Alle beldi’s die in de kliniek worden behandeld, worden niet alleen ingeënt en gecastreerd maar krijgen er ook een permanent geel oormerkje met daarop een ID-nummer. Gezonde, rustige honden worden weer vrijgelaten op de plek waar ze zijn opgepikt; met hun oormerkje wordt aan autoriteiten en het publiek duidelijk gemaakt dat ze geen gevaar voor de bevolking vormen. (Lees meer over zwerfhonden in een opvangcentrum in Costa Rica.)

Maar het is niet genoeg om de veiligheid van de dieren te waarborgen. In alle steden van het land worden beldi’s door het plaatselijk gezag afgeschoten of vergiftigd om de populatie zwerfhonden in te dammen. In 2019 maakte het ministerie van Binnenlandse Zaken bekend dat het beldi’s niet langer zou laten afschieten en zich in plaats daarvan zou richten op het inenten en castreren van de zwerfhonden. Het ministerie reageerde niet op verzoeken van National Geographic om commentaar te geven op het beleid ten aanzien van beldi’s en het TNR-programma. 

Lees ook: Zijn honden slimmer dan katten?

Maar op video’s die op sociale media zijn verschenen, is te zien hoe zwerfhonden nog altijd worden opgejaagd en afgeschoten, door zowel autoriteiten als burgers. Sommige honden worden doodgeknuppeld.

Ruim 99 procent van de bevolking van Marokko is moslim, en volgens Kadaoui worden de honden als ‘onrein’ beschouwd. Maar Kadaoui, die zichzelf omschrijft als Marokkaanse moslima, verwerpt dat idee als “pure nonsens. In de Koran staat helemaal niets negatiefs over honden,” zegt zij. “Geen levend wezen dat door God is geschapen, is onrein.”

De meeste mensen, onder wie ook Taoujni, willen niet dat de beldi’s onnodig lijden. De journalist bezit zelf twee honden, maar hij heeft op zijn Facebook-pagina ook schokkende foto’s gezet waarop verwondingen zijn te zien die volgens hem door beldi’s zijn toegebracht. Hij zegt dat de honden vaak gevaarlijk zijn en dat mensen in de Marokkaanse steden de gewoonte hebben opgevat om steentjes in hun zakken mee te dragen, voor het geval dat ze zichzelf, hun kinderen of hun huisdieren moeten beschermen.

Volgens Driss Semlali, beheerder van het Malabata Guest House in Tanger, moet er een meer uitgewogen benadering van het probleem van de beldi’s komen, bijvoorbeeld door de dieren in een centrum buiten de stad op te vangen. Volgens hem zorgen de zwerfhonden ervoor dat zijn gasten zich op hun avondwandeling niet veilig voelen en houden ze mensen ’s nachts met hun voortdurende geblaf uit hun slaap.

De gezichtsuitdrukking van honden verandert wanneer mensen naar ze kijken

Maar volgens Terrence Scott, technisch hoofd van de Global Alliance for Rabies Control, een Amerikaanse ngo die zich richt op het wereldwijd voorkomen van sterfgevallen door hondsdolheid onder mensen en dieren, zal het verwijderen – laat staan laten inslapen – van de honden de situatie alleen maar verergeren.

Als ingeënte honden uit een bepaald gebied worden weggehaald, zal hun territorium volgens hem worden ingenomen door nieuwe en mogelijk rabiate honden. Gebleken is dat de TNR-aanpak van ingeënte honden goed werkt om de ziekte in te dammen.

“Een ingeënte hond kan als het ware worden gezien als een soldaat in de strijd tegen rabiës,” zegt Scott. “Als een rabiaat dier een ingeënte hond bijt, is het waarschijnlijk dat de overdracht van de hondsdolheid daar stopt. Dus deze honden beschermen de rest van de gemeenschap tegen rabiës.”

Veranderend inzicht

Kadaoui en Chakib hebben heel wat uitdagingen het hoofd moeten bieden. Maar het is ze gelukt om de overdracht van hondsdolheid in Tanger aanzienlijk terug te dringen door zowel dieren te vaccineren als burgers voor te lichten. Ze gaan regelmatig naar scholen om kinderen te leren hoe ze met straathonden kunnen samenleven. Zo vertellen ze dat je de dieren niet moet benaderen of provoceren. 

‘Een van de grootste problemen is dat Marokkanen wordt geleerd om bang te zijn voor honden en dat honden denken dat ze in gevaar verkeren als ze deze angst voelen.’ Een hond die blaft en naar iemand toe rent kan agressief overkomen, terwijl hij alleen maar nieuwsgierig is.

Veel inwoners van Tanger stellen zich steeds beschermender op tegenover beldi’s. Vorig jaar ging een video viraal waarin een lid van de Marokkaanse Koninklijke Gendarmerie, een onderdeel van de Marokkaanse strijdkrachten, het verkeer in de stad tegenhield om een puppy te redden. (Lees hier hoe mensen in India zwerfhonden voeren tijdens de pandemie.)

‘Mensen dachten dat ik gek was, toen ik hiermee begon,’ zegt Kadaoui. ‘Nu zeggen ze dat ik goed werk verricht en bedanken ze me. Als we erin slagen de hele gemeenschap mee te krijgen, is de strijd gewonnen.’

Buiten Tanger

Tanger is niet de enige stad waar het leven voor beldi’s beter wordt. Ook organisaties als Beldi Refuge Morocco in Chefchouen en Sunshine Animal Refuge (SARA) in Agadir vangen en castreren honden om ze vervolgens weer vrij te laten in de stad. Daarnaast zoeken ze tehuizen voor hen in het buitenland.

De oprichtster van SARA, Michele Augsburger, heeft honderden beldi’s naar haar thuisland Zwitserland en naar Duitsland en Canada gestuurd. Er is zelfs een Facebook-groep in Quebec speciaal gewijd aan beldi’s. Hierin zie je welke avonturen de dieren sinds hun redding in het buitenland beleven. Het staat er vol met foto’s van beldi’s die door de bossen wandelen en met katten op de bank knuffelen.

‘Ik krijg heel veel complimenten van mensen die een beldi geadopteerd hebben en erg trots zijn op hun hond,’ aldus Augsburger. ‘Ze zijn geweldig. Ze hebben een groot hart. Het zijn echt schitterende honden.’

Chakib en Kadaoui onderschrijven dat. Ze voegen eraan toe dat geadopteerde beldi’s medisch gezien in het algemeen robuuster zijn dan rashonden en wel zeventien jaar oud kunnen worden.

Kadaoui: ‘Als je een hond wilt die zeer waarschijnlijk heel lang zal leven zonder gezondheidsproblemen, neem dan een beldi.’

‘Dankbaarste baan’

Op het heetst van de dag stapt Kadaoui haar huis in Malabata, een woonwijk in Tanger, binnen. Vijftien beldi’s barsten uit van opwinding, blaffen, springen op tafels en draaien rondjes met druk kwispelende staarten.

Sommige zijn tijdelijke bewoners die herstellen van een ziekte of operatie. Andere zijn permanente huisgenoten. Enkele beldi’s hebben het TNR-programma doorlopen en leven op straat, maar komen nog af en toe langs voor een bezoekje. Het huis voelt als een speeltuin vol kinderen. Heel toepasselijk, aangezien Kadaoui de honden haar baby’s noemt. (Honden lijken zelfs veel meer op ons dan we dachten.)

‘Je hebt altijd dienst,’ zegt ze. ‘Je slaapt wanneer de honden slapen. Wanneer de honden opstaan, sta jij ook op. Dat is niet gemakkelijk.

Maar de liefde en vreugde die ze geven is onbetaalbaar. Het is de dankbaarste baan ter wereld.’

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het Engels op nationalgeogrpahic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Dieren
New York wordt overspoeld door schildpadden
Dieren
Waarom zwemmen er zoveel walvissen in de haven van New York?
Dieren
Honderden wilde papegaaien gedijen in deze Braziliaanse stad
Dieren
Sommige honden zijn een genie - net als sommige mensen
Dieren
Huisdieren helpen ons dan wel de pandemie door, maar voor hen kan het stressvol zijn

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.