Zweden staat bekend om zijn uitgestrekte bossen en lage bevolkingsdichtheid. Verspreid door het land liggen talloze plekken waar de menselijke beschaving slechts een tijdelijke onderbreking vormde in de wilde natuur. Wat rest zijn verlaten gebouwen en overwoekerde betonconstructies. Ze vertellen het verhaal van plaatsen die ooit een duidelijke functie hadden – totdat die plotseling of geleidelijk verdween.
1. Båstnäs – het beroemde autokerkhof in Värmland
Het autokerkhof Båstnäs in de Zweedse provincie Värmland is een van de meest gefotografeerde urbexlocaties van Scandinavië. Op deze plek zijn tussen de jaren vijftig en zeventig honderden auto’s – voornamelijk Volvo’s en Saabs – achtergelaten door de broers Ivansson, die hier een autosloperij runden.
Leestip: Zweden telt 30 nationale parken – dit zijn de mooiste
De roestige wrakken zijn in de loop van de tijd grotendeels door de natuur opgeslokt, wat zorgt voor een fotogeniek tafereel, te zien op de foto bovenaan.
2. Laver – een vergeten mijndorp in Norrbotten
In het verre noorden van Zweden ligt Laver, een voormalig mijndorp dat ontstond voor de koperwinning. Vanaf 1936 werd het bewoond door de werknemers van de lokale mijn, maar na amper elf jaar alweer verlaten toen de werkzaamheden werden gestaakt, waardoor het een spookdorp werd.
Op het hoogtepunt woonden er ongeveer 350 mensen in Laver. Tegenwoordig is het een urbexlocatie met oude mijnbouwresten. Je vindt er nog fundamenten, wegen en resten van gebouwen midden in de uitgestrekte bossen.
3. Kymlinge – het spookstation van Stockholm
Aan de rand van Stockholm ligt een van de vreemdste infrastructuurprojecten van Zweden: metrostation Kymlinge. Het station werd in de jaren zeventig gebouwd, maar de geplande woonwijk waarvoor het bedoeld was, kwam er nooit. Metro’s rijden er sindsdien wel langs, maar stoppen er niet.
Het ongebruikte station heeft in Stockholm een mythische reputatie gekregen. In de stad gaat al decennialang het verhaal rond dat Kymlinge het station is ‘waar alleen de doden uitstappen’. Die legende is nauw verbonden met de mysterieuze zilveren spooktrein, een metro die volgens de overlevering soms laat in de nacht door het netwerk rijdt.
In tegenstelling tot de gewone treinen, die in de bekende kleuren van de Stockholmse metro zijn geschilderd, zou deze trein volledig zilverkleurig zijn. Wie hem ziet aankomen, moet vooral niet instappen. Passagiers die dat toch doen, zouden nooit meer terugkeren – of pas weer uitstappen op Kymlinge.
4. Björnhammaren – modern ‘spookdorp’ in Örebro
Björnhammaren in de provincie Örebro werd vrij recent bekend als een modern spookdorp, hoewel het dat strikt genomen niet is. Het ontstond ooit rondom een glasfabriek en later een metaaldraad- en spijkerfabriek. In de jaren negentig woonden er zo'n honderd mensen, nu nog slechts een handvol.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
In 2014 sloot de fabriek definitief haar deuren, waarna de bijbehorende gebouwen grotendeels in verval raakten. De verlaten arbeiderswoningen, bekend om het achterblijven van persoonlijke spullen, maakten het een populaire plek voor urbexfotografie.
Sinds 2017 zijn veel van deze vervallen huizen gesloopt en is er zelfs sprake van een lichte heropleving in het dorp, waarbij nieuwe mensen (vooral gepensioneerden) huizen kopen als vakantieverblijf. Ga hier tijdens een bezoek dus respectvol mee om.
5. Sanatorium van Broby – vervallen ziekenhuis in Skåne
Een andere intrigerende urbexlocatie ligt in de zuidelijke provincie Skåne: het sanatorium van Broby. Het complex werd aan het begin van de twintigste eeuw gebouwd als een gespecialiseerd ziekenhuis voor tuberculosepatiënten.
Toen in de jaren veertig en vijftig effectieve medicijnen tegen tuberculose werden ontwikkeld, nam de behoefte aan zulke sanatoria snel af. Delen van het complex werden vervolgens gebruikt voor langdurige zorg voor ouderen en chronisch zieken. Uiteindelijk verdween ook die functie. In 1995 bleef het complex leeg achter.
Leestip: Zweden telt duizenden eilanden – deze 9 wil je bezoeken
Het vervallen ziekenhuis, met zijn lange gangen en verlaten patiëntkamers, groeide uit tot een bekende bestemming voor urbexfotografen en liefhebbers van spookverhalen. Lokale legendes vertellen over voetstappen in lege corridors, mysterieuze stemmen en een oude noodbel die soms nog zou klinken in het verlaten gebouw.
6. Messaure – sporen van een bruisende bouwplaats
Diep in het noorden van Lapland ligt Messaure, een verdwenen dorp aan de oever van de Stora Luleälven-rivier. De gemeenschap lag vlakbij de imposante dam van een waterkrachtcentrale. Deze dam, ruim honderd meter hoog en bijna twee kilometer lang, is een van de grotere waterkrachtprojecten van Zweden.
Het bestaan van Messaure was nauw verbonden met de bouw van deze centrale. Tussen 1957 en 1962 veranderde het rustige gebied plotseling in een bruisende bouwplaats. Ingenieurs, arbeiders en hun gezinnen trokken massaal naar het dorp. In die jaren groeide de bevolking tot ongeveer 1300 inwoners.
Leestip: Deze 6 verlaten plekken in Europa wil iedere urban explorer bezoeken
Maar net zo snel als het dorp groeide, liep het ook weer leeg. Toen de centrale eenmaal voltooid was, vertrokken de meeste arbeiders weer naar andere projecten. Het inwonertal zakte in korte tijd dramatisch en voorzieningen verdwenen één voor één. Wat ooit een levendig dorp was, veranderde weer in een kale vlakte te midden van de wildernis.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
