Door de opwarming van de aarde stijgt de zeespiegel wereldwijd. Smeltend ijs en uitzettend zeewater zorgen ervoor dat kusten op vrijwel alle continenten steeds vaker te maken krijgen met overstromingen. Toch is er een opvallende uitzondering: rond Groenland zal de zeespiegel deze eeuw juist dalen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek, gepubliceerd in het vakblad Nature Communications.
De bodem onder Groenland veert omhoog
Volgens Lauren Lewright, hoofdauteur van het onderzoek en geofysicus aan het Lamont-Doherty Earth Observatory van Columbia University (Verenigde Staten), gaat Groenland een ander scenario tegemoet dan de rest van de wereld. In een toekomst met lage broeikasgasuitstoot kan de zeespiegel langs de Groenlandse kust tegen 2100 met bijna een meter dalen. In een scenario met hoge uitstoot loopt die daling zelfs op tot zo’n 2,5 meter.
De belangrijkste oorzaak van die daling is het omhoogkomen van de bodem onder Groenland. Het eiland wordt voor ongeveer tachtig procent bedekt door een ijskap van ruim een kilometer dik, die jaarlijks zo’n 200 miljard ton ijs verliest. Naarmate dat gewicht verdwijnt, veert de aardkorst eronder langzaam omhoog.
Leestip: Deze eilanden bestaan niet meer. Waardoor verdwenen ze?
Medeauteur Jacqueline Austermann vergelijkt het met een matras van traagschuim: als iemand opstaat, komt het matras langzaam weer omhoog. Zo reageert de aarde ook op het verdwijnen van ijs. Doordat de bodem stijgt, lijkt het zeeoppervlak relatief te dalen.
De zwaartekracht van ijs beïnvloedt de zee
Een tweede, minder bekende factor is zwaartekracht. Grote ijskappen trekken zeewater naar zich toe, simpelweg omdat ze zoveel massa hebben. Zolang de Groenlandse ijskap groot is, ligt het zeeoppervlak in de omgeving iets hoger dan gemiddeld.
Leestip: Van Vikingen tot Denemarken: hoe Groenland stap voor stap een Europese kolonie werd
‘Als de ijskap massa verliest, neemt die aantrekkingskracht af,’ legt Lewright uit. ‘Daardoor daalt de lokale zeespiegel.’ Volgens de onderzoekers kan dit effect tot dertig procent van de verwachte zeespiegeldaling rond Groenland verklaren.
De aarde reageert sneller dan gedacht
Wat dit onderzoek onderscheidt van eerdere studies, is de combinatie van moderne en historische gegevens. De onderzoekers analyseerden zowel veranderingen in zeespiegel over duizenden jaren als ruim twintig jaar aan satellietmetingen van hoogteveranderingen, verzameld via 57 communicatietorens verspreid over Groenland.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
De metingen laten zien dat de aarde sneller reageert op ijsverlies dan gedacht. Daardoor komt de bodem sneller omhoog en daalt de zeespiegel rond Groenland sterker dan eerdere modellen voorspelden.
Een lokale uitzondering, geen wereldwijde geruststelling
Voor Groenland zelf kan een dalende zeespiegel grote gevolgen hebben. Kustgemeenschappen waarvan de infrastructuur is gebouwd voor het huidige zeeniveau, kunnen letterlijk droog komen te liggen. Dat heeft volgens de onderzoekers gevolgen voor scheepvaartroutes, visserij en infrastructuur.
Leestip: De smelt van noordpoolijs lijkt te stagneren, blijkt uit onderzoek – maar schijn bedriegt
Daarnaast zou een lagere zeespiegel invloed kunnen hebben op sommige Groenlandse gletsjers. Waar gletsjers de zee instromen, kan minder diep water ervoor zorgen dat het ijs stabieler wordt en mogelijk minder snel krimpt. Of de verwachte daling van de zeespiegel groot genoeg is om dat effect daadwerkelijk te veroorzaken, is volgens de onderzoekers nog onzeker.
Austermann benadrukt dat Groenland een extreme, maar leerzame uitzondering vormt. ‘In verschillende delen van de wereld spelen andere factoren een rol,’ zegt ze. ‘Daarom moeten voorspellingen over de zeespiegel altijd op lokaal of regionaal niveau worden bekeken.’
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
