Dit gebeurt er in je hersenen als je verliefd bent of liefdesverdriet hebt

Vandaag is het Valentijnsdag. Overal ter wereld vieren mensen de liefde met bloemen, chocolade of een simpel berichtje. Maar wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam wanneer je verliefd bent? Waarom voelt het alsof je op een roze wolk zweeft?

Je lichaam kan niet zonder liefde

Dat gelukzalige gevoel is geen toeval. Het wordt aangestuurd door een verfijnde cocktail van hormonen en neurotransmitters die je hersenen overspoelen zodra je aantrekkingskracht, genegenheid of verbondenheid ervaart. En of het nu om romantische liefde gaat of om hechte vriendschap: je lichaam kan niet zonder.

‘Liefde ontvangen is in biologisch opzicht net zo belangrijk voor je welzijn als water, voedsel en beweging,’ zegt Stephanie Cacioppo, neurowetenschapper aan de University of Oregon (VS).

Hoewel we vaak spreken over het hart, is het vooral het brein dat de regie voert. De hersenen zijn geprogrammeerd om chemische stoffen vrij te geven zodra we ons emotioneel verbonden voelen. Die stoffen sturen niet alleen ons gedrag, maar beïnvloeden ook onze gezondheid.

De zeven verliefdheidshormonen

Hormonen zijn chemische boodschappers die verschillende functies en emoties in je lijf coördineren. Ze zijn met elkaar verbonden via verschillende onderdelen van de hersenen, waaronder de hypothalamus en de amygdala. Als het om de liefde gaat, spelen de volgende zeven hormonen een belangrijke rol:

Oxytocine: het bindingshormoon

Oxytocine wordt het liefdeshormoon genoemd, omdat het helpt bij het vormen van sociale banden, het vertrouwen vergroot en gevoelens van aantrekkingskracht verdiept. Dit hormoon komt onder andere vrij wanneer twee mensen met elkaar praten of elkaar aanraken.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

‘Oxytocine vergroot ons gevoel van binding, gehechtheid en toewijding aan iemand,’ zegt Theresa Larkin, universitair hoofddocent medische wetenschappen aan de Graduate School of Medicine van de University of Wollongong (Australië).

Vasopressine: beschermen wat je lief is

Vasopressine wekt gevoelens op die worden geassocieerd met het houden van een ander. Dit hormoon komt net als oxytocine vrij als je de ander aanraakt, maar studies tonen ook aan dat het vrijkomt bij een bedreiging. Hierdoor voelen we ons meer beschermend tegenover degenen van wie we houden. Vasopressine kan daardoor ook voor jaloezie zorgen, al wordt die emotie weer getemperd door oxytocine.

Dopamine: de liefdeshigh

Dopamine is een van de meest bestudeerde beloningshormonen van het lichaam. Dit hormoon komt vrij in situaties die je een goed gevoel geven: eten, sporten, zoenen of seks. ‘Wanneer dopamine vrijkomt, zorgt dit voor een ‘liefdeshigh’. Het vergroot ons verlangen om bij een geliefde te zijn,’ zegt Larkin.

Testosteron en oestrogeen: lust en aantrekkingskracht

Testosteron en oestrogeen, ook wel bekend als de geslachtshormonen, zorgen ervoor dat stellen zich willen voortplanten. Deze hormonen zijn verantwoordelijk voor ‘ons basale menselijke verlangen om seks te hebben’, zegt Larkin. Ze voegt daaraan toe dat dit ook de hormonen zijn die het vaakst in verband worden gebracht met verliefdheid of lust.

Noradrenaline: vlinders en klamme handen

Noradrenaline zorgt ervoor dat je hartkloppingen en zweterige handen krijgt wanneer je iemand ontmoet die je leuk vindt. Dit hormoon speelt ook een rol bij het geheugen, wat de reden is dat veel koppels zich hun eerste date vaak nog goed kunnen herinneren.

Serotonine: obsessieve verliefdheid

Serotonine – beter bekend als het gelukshormoon – is een van de weinige chemische stoffen waarvan is aangetoond dat de aanmaak afneemt wanneer je iemand aantrekkelijk vindt. Deze lagere niveaus zijn vergelijkbaar met die van mensen met een obsessieve compulsieve stoornis (OCD).

Leestip: Waar komt Valentijnsdag vandaan? Een verhaal over geiten en martelaars

Sandra Langeslag, neurowetenschapper aan de University of Missouri-St. Louis (VS), deed onderzoek naar de invloed van verliefdheid op de serotonine-waarden in het bloed. Volgens haar ‘lijken verliefde mensen en patiënten met OCD op elkaar, in de zin dat ze allebei geobsedeerd zijn – op hun partner of hun angsten’.

Verliefd zijn is goed voor je gezondheid

Elk van de zeven liefdeshormonen kan gezondheidsvoordelen opleveren, zowel fysiek als mentaal. ‘Verliefdheid activeert de beloningscentra in de hersenen, waarbij een stortvloed aan hormonen, neurochemicaliën en natuurlijke opioïden vrijkomt,’ zegt Cacioppo. ‘Deze stoffen laten ons vreugde voelen en helpen het lichaam om te gaan met pijn.’

Leestip: In de negentiende eeuw mocht je niet zomaar daten – zo streng waren de regels

Enkele van de bewezen voordelen van liefde zijn minder stress, betere slaap, een weerbaarder immuunsysteem, minder depressieve gevoelens, betere probleemoplossende vaardigheden, een betere cognitieve functie en zelfs een langer leven.

Veilige relaties, zowel romantisch als niet-romantisch ‘creëren een situatie die ontspanning, groei en herstel bevorderen,’ zegt Sue Carter, een gerenommeerd bioloog die is gespecialiseerd in sociale binding. ‘Gedurende het hele leven is het opbouwen van liefdevolle relaties cruciaal voor een goede gezondheid.’

Wat gebeurt er bij een gebroken hart?

Hoewel de lichamelijke en geestelijke gezondheidsvoordelen van liefdeshormonen aanzienlijk zijn, ‘betalen we de prijs voor onze emotionele reacties als we onze geliefde verliezen’, zegt Carter.

Uit elkaar gaan betekent dat we een constante stroom van feel-good-hormonen verliezen, zoals dopamine en oxytocine, en tegelijkertijd een toename ervaren van stressgerelateerde hormonen zoals cortisol en noradrenaline.

Leestip: Je brein langer gezond houden? Spreek dagelijks een tweede taal

‘Een relatiebreuk berooft ons plotseling van de neurotransmitters waaraan we gewend zijn geraakt,’ zegt Jacquie Olds, universitair hoofddocent klinische psychiatrie aan de Harvard Medical School (VS). ‘Zoals het bij een verslaving heel lastig is om plotseling te stoppen, kan een relatiebreuk veel verdriet veroorzaken.’

Liefdesverdriet kan fysiek pijn doen

‘Een relatiebreuk creëert een stressreactie in het lichaam. De hersenen reageren alsof er sprake is van fysieke pijn,’ zegt Lucy Brown, klinisch professor neurologie aan het Albert Einstein College of Medicine in New York (VS).

Vaak volgt er ook een plotseling verlangen, vergelijkbaar met een verslaafde die ontwenningsverschijnselen vertoont. ‘Je zoekt naar de persoon die er niet meer is, naar de positieve gevoelens die je ooit associeerde met je geliefde,’ legt Cacioppo uit. Gelukkig nemen de ergste gevolgen van het afscheid van een geliefde na verloop van tijd af naarmate we nieuwe relaties vormen en versterken.

‘Wanneer sociale banden worden verbroken door een scheiding of het verlies van een partner, heeft het zenuwstelsel tijd nodig om zich aan te passen,’ zegt Carter. ‘We kunnen de pijn van een verbroken relatie letterlijk voor altijd ervaren, maar als we nieuwe contacten maken, kunnen die helpen de emotionele pijn van het verlies te helen.’

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!