Dieren

Hoe doen dieren het onder water?

Met snelheid, de juiste aanpak en behendigheid overwinnen waterdieren de obstakels voor onderwaterseks.donderdag 9 november 2017

Door Liz Langley
Atlantische vlekdolfijnen en tuimelaars zwemmen voor de kust van Bimini in de Bahama’s.

Je mag dan grinniken, maar voor waterdieren is seks allesbehalve eenvoudig.

Voor de mens is het al moeilijk om op een luchtbed te blijven liggen, en dan hebben we het niet eens over een luchtbed dat wegzwemt.

Onlangs presenteerde zeebiologe Dara Orbach enkele resultaten van het allereerste onderzoek dat ooit is verricht naar de wijze waarop de genitalia van dolfijnen in elkaar passen. Daarover schreven we dit artikel, wat ons nieuwsgierig maakte naar de manier waarop dieren de obstakels voor het paren onder water overwinnen.

Beweeglijke walvisachtigen

De eerste uitdaging bij het paren onder water is dat de betrokken geslachtdelen in elkaar moeten passen. “In tegenstelling tot landdieren die te maken krijgen met fysieke obstakels, kun je je in de oceaan nergens aan vasthouden of tegen afzetten,” aldus Orbach, die is verbonden aan de Dalhousie University in Nova Scotia. En omdat walvisachtigen – dolfijnen, walvissen en bruinvissen – “geen uitsteeksels hebben waarmee de ze elkaar op één plek kunnen houden,” zijn bij het paren de uitgangsposities en invalshoeken van de lichamen erg belangrijk.

Door met de buiken tegen elkaar te paren, kunnen de mannetjes de vrouwtjes naar boven duwen en het wateroppervlak als een soort barrière gebruiken. Als hun lijven beide in dezelfde richting drijven, “beweegt hij zijn penis om haar lichaam heen,” legt Patricia Brennan uit, evolutiebiologe aan de Mount Holyoke University en medewerker van Orbach.

“De mannetjes kunnen echt manoeuvreren met hun penis,” zegt ze. Ze hebben ongelooflijk veel controle nodig om hun weg te vinden in de complexe structuur van de dolfijnenvagina. Orbach en haar collega’s ontdekten dat bij sommige dolfijnensoorten de vagina talloze plooien heeft, die een rol kunnen spelen in de vraag welk sperma de eitjes bereikt en welk sperma op een dood spoor belandt.

Je zou kunnen zeggen dat de dolfijnenmannetjes grote kans lopen achter het net te vissen.

De dolfijnenpenis is ‘fibroelastisch’, wat betekent dat de zwellichamen vol met collageen en elastine zitten en snel geactiveerd kunnen worden. Door dit ontwerp kan de weerstand van het water mogelijk beter worden overwonnen, een probleem dat de structuur van de penis waarschijnlijk heeft beïnvloed, aldus Orbach.

bekijk galerij

Als het eenmaal op de paring zelf aankomt, zijn een paar seconden genoeg.

Waarschijnlijk biedt de evolutie voordelen aan dolfijnenmannetjes “die hun sperma erg snel kunnen afgeven,” omdat deze ‘standjes’ lastig zijn vol te houden en de dolfijnen aan de oppervlakte moeten komen om lucht te happen.

Ook walvissen vertonen dit snelle paargedrag en hebben beweeglijke penissen, zegt Marah Hardt, auteur van Sex in the Sea.

Alles voor de liefde

Mannetjeshaaien bevruchten de vrouwtjes intern, met een van de twee organen waarmee ze hun sperma kunnen overbrengen, de zogenaamde ‘claspers’. Maar eerst moeten ze ‘grip’ krijgen op een vrouwtje.

En omdat het nu eenmaal haaien zijn, gebruiken ze daarbij hun tanden.

“De mannetjes bijten zich vast in de vinnen [van de vrouwtjes], zodat ze zich aan hen kunnen vasthouden,” zegt Brennan. Vrouwtjeshaaien hebben een veel dikkere huid dan mannetjes, waardoor ze deze ‘aanpak’ goed kunnen verdragen.

Ook moeten haaien altijd in beweging blijven om te kunnen ademen, dus moet de paring plaatsvinden in water dat snel genoeg over het kieuwen stroomt om zuurstofopname mogelijk te maken.

Houd je vast

Met hun enorme schilden hebben zeeschildpadden het bij de paring extra lastig.

De mannetjes lossen dat probleem op door het letterlijk te omzeilen. De gepantserde reptielen beschikken over een cloaca, lichaamsopeningen die tegelijkertijd dienen voor de voortplanting en de ontlasting. De penis van het mannetje verschijnt uit deze cloaca, manoeuvreert zich tot onder het schild van het vrouwtje en penetreert daar haar cloaca.

Dat gebeurt niet met al te veel privacy. “Mannetjes hebben speciale klauwen aan hun zwemflippers, waardoor ze zich aan een vrouwtje kunnen vastklampen,” zegt Hardt. Ze kunnen zich daardoor stevig aan hun partner vasthouden terwijl andere mannetjes het vrouwtje proberen weg te kapen.

Zwaargewicht

Voor een nijlpaard is onderwaterseks juist vrij eenvoudig. Door zijn drijfvermogen is het dier in het water lichter, wat het paren in water gemakkelijker maakt dan op land.

Per slot van rekening kan een volwassen nijlpaard zo’n 1500 kilo wegen. De vrouwtjes baren hun kalfjes eveneens in het water (wat handig kan zijn als je baby vijftig kilo weegt).

Heb jij ook een vraag over de vreemde en wilde dierenwereld? Stuur mij dan een tweet of bezoek me op Facebook. In Weird Animal Question of the Week worden jouw vragen elke week beantwoord.

Lees meer