Dieren

Het ‘gelukkigste dier op aarde’ geniet van het leven op de golfbaan

Het ‘gelukkigste dier op aarde’ is misschien wel het allergelukkigst op de golfbaan.donderdag 9 november 2017

Door April Reese
Bij Perth in Australië neemt een man een selfie met een quokka.

De quokka, een wallaby ter grootte van een teddybeer die alleen in het zuidwesten van Australië voorkomt, blijkt kwetsbaar op het vasteland, waar hij te maken krijgt met invasieve roofdieren en habitatverlies. Maar op Rottnest Island, voor de kust bij Perth, groeit de quokka-populatie als kool.

Het diertje werd in 2012 uit de brand geholpen – door iemand met een smartphone. Een man die het eiland bezocht, nam een selfie met een quokka die met zijn ongebruikelijke snuit leek te glimlachen. De foto maakte al snel furore op het internet.

Meer mensen kwamen naar het eiland om een selfie met een quokka te nemen, en sindsdien is het aantal bezoekers aan het eiland nog nooit zo hoog geweest. Om de stroom toeristen op te vangen werden snel nieuwe voorzieningen gebouwd of oude voorzieningen uitgebreid. En met de groei van het aantal bezoekers is ook de populatie quokka’s toegenomen.

De quokka’s op het eilandje zagen in 1658 voor het eerst mensen, toen Nederlandse ontdekkingsreizigers aan land kwamen en de dieren aanzagen voor grote ratten (‘Rottnest’ is een verbastering van het Nederlandse woord ‘rattennest’). Maar inmiddels gedragen de quokka’s zich in bewoonde gebieden ook echt als ratten.

In de Taronga Zoo gaat een quokka op de foto.

“Ze worden geacht nachtdieren te zijn, maar ze hebben hun roosters aangepast om overdag wakker te zijn, zodat ze bij toeristen kunnen rondhangen en voedsel van bezoekers kunnen wegkapen,” zegt wildbioloog Veronica Phillips.

In een onderzoek dat in 2016 in het Italiaanse tijdschrift Hystrix verscheen, ontdekte Phillips dat quokka’s het veel beter doen in die delen van het eiland waar het toerisme zich sterk heeft ontwikkeld dan in relatief ongerepte habitats, zoals duinen, bosland of heidevelden. Ook bleek dat quokka-jongen in verstedelijkt gebied meer kans hadden om te overleven.

Dat de quokka’s het hele jaar door een picknick van etensresten van toeristen krijgen voorgeschoteld, helpt de buideldieren om tijden van schaarste gedurende de magere zomermaanden te doorstaan, zo ontdekte Phillips.

Een quokkapaartje rust uit op Rottnest Island.

“Ik maak me niet zoveel zorgen om het toerisme, ik maak me meer zorgen over de klimaatverandering.”

door Veronica Phillips

Natuurlijk evenwicht

Helaas heeft de verstedelijking op het vasteland minder gunstige gevolgen voor de quokka. Door de uitbreiding van stedelijke bebouwing en landbouwgrond is de soort teruggedrongen in stukjes habitat in het Jarrah Forest, ten zuiden van Perth, en in een groter gebied in het nog zuidelijker gelegen Southern Forest.

De soort is de afgelopen tweehonderd jaar vijftig procent van zijn habitat op het vasteland kwijtgeraakt, aldus een studie die in 2014 werd verricht door John Woinarski van de Australische Commonwealth Scientific and Industrial Research Organization (CSIRO).

“Veel mensen beseffen niet eens dat er quokka’s op het vasteland voorkomen en dat ze het echt moeilijk hebben,” zegt Cassyanna Gray, natuuropzichter voor de Rottnest Island Authority. Ondanks de toename van het aantal quokka’s op Rottnest Island beschouwen de International Union for Conservation of Nature (IUCN) en het Australische ministerie van Milieu en Natuurbehoud het buideldier nog steeds als ‘kwetsbaar voor uitsterving’.

Naast een overvloed aan voedsel en beschermde habitats op het hele eiland hebben de quokka’s van Rottnest Island nog een ander voordeel. Op het vasteland hebben ze niet alleen te kampen met de fragmentatie van hun habitats, maar ook met de verwoesting van habitats door de houtkap en door verwilderde varkens. Ook worden ze belaagd door invasieve roofdieren uit Europa, zoals de rode vos en verwilderde katten.

Medewerkers van de Taronga Zoo nemen pootafdrukken van een quokka op een stuk doek.

Maar op Rottnest Island hebben wildopzichters in de jaren 2000 de laatste verwilderde katten – de enige invasieve roofdieren op het eiland – afgeschoten.

Maar hoewel de toename van het aantal quokka’s op het eiland goed nieuws is, heeft het wel enkele nieuwe problemen met zich meegebracht.

Bijvoorbeeld de golfbaan. Tussen de 13 en 20 procent van quokka’s op het eiland leven rond de golfclub, afhankelijk van de tijd van het jaar. De golfbaanmanagers zijn niet blij met de schade die de quokka’s soms op de links aanrichten, waar het gras keurig en op één en dezelfde lengte onderhouden moet worden.

Mogelijk zullen ook de quokka’s zelf spoedig niet meer zo happy op de golfbaan zijn. Als teveel dieren zich in één beperkt gebied concentreren, zouden ze elkaar kunnen gaan beconcurreren om voedsel. Bovendien zal elke ziekte zich snel in de groep kunnen uitbreiden.

Meer bezoekers aan het eiland betekent meer auto’s en een hoger risico dat quokka’s worden overreden. Ook kunnen de buideldieren te veel gewend raken aan mensen: het risico bestaat dat toeristen de quokka’s bewust voeden, ze proberen te aaien of zelfs in zee gooien.

Een quokka bij Catherine Bay op Rottnest Island

Samen met Phillips en andere wetenschappers, touroperators en plaatselijke zakenlui werkt de Rottnest Island Authority eraan om het toerisme duurzaam te houden. De dienst deelt flinke boetes uit aan mensen die de dieren aanraken of voedsel geven. Vrijwilligers letten op toeristen die kwaad in de zin hebben en ambtenaren hebben op het hele eiland nieuwe waarschuwingsbordjes geplaatst waarop mensen worden aangemoedigd om een selfiestick te gebruiken, zodat ze bij het maken van foto’s een gezonde afstand tot de dieren kunnen houden.

De dienst overweegt zelfs om de golfbaan te omheinen. “Het is gewoon te riskant dat zoveel dieren zich op één plek bevinden, en ze worden te afhankelijk van een kunstmatige voedselbron,” zegt Gray.

“We zoeken altijd naar een evenwicht in het natuurbehoud,” zegt ze.

Op den duur zal de echte dreiging komen van iets waarop de wildopzichters amper controle hebben: quokka’s zijn afhankelijk van een weelderige vegetatie om voedsel te kunnen vinden en zich voor roofdieren te kunnen verschuilen, en onderzoekster Karlene Bain van de University of Western Australia heeft ontdekt dat quokka’s steeds afhankelijker worden van de vochtigste regio’s in hun verspreidingsgebied. Als de neerslag in het zuidwesten van Australië blijft afnemen, zoals klimaatexperts verwachten, dan zouden veel wetlands en vochtige gebieden langs beekjes en riviertjes kunnen verdwijnen.

Mochten de temperaturen wereldwijd met 2,2 oC boven pre-industrieel niveau stijgen (iets wat ruim binnen de mogelijkheden ligt, tenzij het gebruik van fossiele brandstoffen snel aan banden wordt gelegd), dan zullen de quokka’s waarschijnlijk in 2070 zijn uitgestorven.

“Ik maak me niet zoveel zorgen om het toerisme,” zegt Phillips. “Ik maak me meer zorgen over de klimaatverandering.”

Lees meer