In het Guinness Book of World Records staat de kasuaris te boek als de gevaarlijkste vogel ter wereld. Met zijn messcherpe klauwen en prehistorische uiterlijk klinkt dat niet overdreven. Maar hoe terecht is die reputatie eigenlijk? Biologen en natuurbeschermers scheiden mythe van werkelijkheid en laten zien waarom deze vogel vooral verkeerd wordt begrepen.
Een prehistorische vogel
Met een lengte van ruim anderhalve meter is de kasuaris de op twee na grootste vogel ter wereld. Hij kan tot tachtig kilo wegen en is bovendien verrassend atletisch. Zo haalt het dier een topsnelheid van vijftig kilometer per uur en kan hij tot wel twee meter hoog springen.
Leestip: Dit is de manzanilla, de giftigste boom ter wereld
Daarnaast beschikt de kasuaris over messcherpe klauwen van wel twaalf centimeter lang. Een goed gerichte trap, bedoeld om roofdieren af te weren, kan botten breken en in sommige gevallen zelfs dodelijk zijn. Juist op deze agressieve eigenschappen wordt vaak de aandacht gelegd, waardoor de bijzondere geschiedenis van de vogel gemakkelijk wordt overschaduwd.
Net als alle moderne vogels stamt de kasuaris af van theropode dinosauriërs. De opvallende helm op zijn kop, de zogeheten casque, is een van zijn meest dinosaurusachtige kenmerken. Het is alsof je in een tijdmachine kijkt, zegt paleontoloog Todd Green van het New York Institute of Technology (VS). Door kasuarissen te observeren, krijgen paleontologen een idee hoe sommige dinosauriërs zich mogelijk hebben gedragen.
Ook voor inheemse gemeenschappen in Oceanië zijn kasuarissen al duizenden jaren van groot belang. Ze komen voor in oude mythen, en spelen een belangrijke rol in ceremonies en rituelen. Bovendien houden ze complete regenwouden in stand door zaden over grote afstanden te verspreiden. Hoe kreeg deze vogel dan toch zo’n slechte reputatie?
Hoe de kasuaris zijn dodelijke reputatie kreeg
Allen Sheather, lid van Rainforest Rescue’s Cassowary Recovery Team, werkt al meer dan dertig jaar met kasuarissen. Volgens hem worden de vogels structureel verkeerd begrepen. Dat merkte hij ook toen er ooit plots een kasuaris voor hem opdook, terwijl hij gehurkt aan zijn huis werkte. ‘Ik merkte haar pas op toen haar poten recht voor mijn gezicht stonden,’ vertelt hij. ‘Dat is behoorlijk indrukwekkend.’ Maar de vogel keek even, pikte wat fruit op en liep vervolgens rustig weg.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Kasuarissen zijn nieuwsgierig, zegt Sheather, en die nieuwsgierigheid wordt vaak aangezien voor agressie. Het beeld van de gevaarlijke vogel werd bovendien versterkt tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen geallieerde soldaten in Nieuw-Guinea naar verluidt werden gewaarschuwd om uit hun buurt te blijven.
In werkelijkheid zijn er slechts twee dodelijke incidenten met kasuarissen bekend. In 1926 kwam een Australische jongen om het leven nadat hij een kasuaris had geslagen; in 2019 werd een man in Florida gedood door een kasuaris die hij in gevangenschap hield.
Uit een studie naar 150 gemelde aanvallen in Queensland blijkt dat de vogels meestal uit verdediging reageerden: van voedsel, kuikens of eieren, of wanneer ze in het nauw werden gedreven. In 75 procent van de gevallen hadden mensen de vogels eerder gevoerd. Dan gaan kasuarissen mensen met voedsel associëren, waardoor hun van nature schuwe gedrag verandert.’
Waarom het regenwoud de kasuaris nodig heeft
Kasuarissen zijn van groot belang voor hun ecosysteem. Ze slikken vruchten in hun geheel door en verspreiden de zaden via hun uitwerpselen over grote afstanden. Sommige plantensoorten zijn zelfs vrijwel volledig afhankelijk van hun aanwezigheid.
Leestip: In 1932 verklaarde Australië de oorlog aan een vogel – en verloor
Zo kiemt de zeldzame boom Ryparosa kurrangii slechts vier procent van de tijd zonder kasuarissen. Nadat de zaden het darmstelsel van de vogel hebben gepasseerd, stijgt dat percentage tot wel 92 procent. Daarnaast geven kasuarissen wetenschappers inzicht in het Mesozoïcum: hun uiterlijk en manier van voortbewegen helpen bij het reconstrueren van het leven van dinosauriërs.
Mens of vogel, wie is gevaarlijker?
Ondanks hun reputatie vormen mensen een veel grotere bedreiging voor kasuarissen dan andersom. In Australië zijn zuidelijke kasuarissen inmiddels ernstig bedreigd: er leven nog minder dan vijfduizend in het wild. Dat komt onder meer door verlies van leefgebied, aanvallen van honden en aanrijdingen met voertuigen.
Leestip: Deze Australische spinnen wil je liever niet tegenkomen
Om die risico’s te beperken zijn waarschuwingsborden langs wegen geplaatst en voorlichtingsprogramma’s voor hondenbezitters opgezet. Daarnaast werken organisaties als Rainforest Rescue aan het herstellen het regenwoud om hun leefgebied te verbeteren. Sheather ziet voorzichtig resultaat. ‘We hebben samen de huidige populatie weten te stabiliseren,’ zegt hij. ‘Dat is iets waar ik erg trots op ben.’
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
