Dieren

Zeven opmerkelijke organen die alleen bij dieren voorkomen

In de natuur wemelt het van de lichaamsdelen die bij mensen niet voorkomen.

Door Liz Langley
Foto's Van The Ocean Research & Conservation Association, Inc

14 januari 2017

Wij mensen zijn dol op het onderzoeken van de wereld, maar soms treffen we verrassingen aan in ons eigen lichaam. Neem het mesenterium of darmscheil, een membraan dat de ingewanden met de buikwand verbindt. Uit nieuw onderzoek blijkt dat het mesenterium als één orgaan moet worden beschouwd, in plaats van als een samenstel van lichaamsdelen.

Deze verrassende conclusie riep bij de volgende vraag op: “Welke organen vinden we alleen in dieren en niet in de mens? Het moet gezegd: hoe meer we zochten, hoe jaloerser we werden.

Fotoforen

Dit zijn lichtgevende organen die sommige vissen bioluminescentie geven. Zeebioloog Edie Widder, oprichter van de Ocean Research and Conservation Association, heeft een favoriet: de draakvis Pachystomias microdon. Deze diepzeebewoner beschikt over drie ‘zwaailichten’ onder zijn ogen: een met rood licht, een met oranje licht en een met blauw licht.

De meeste oceaanbewoners kunnen blauw licht zien, de ‘koplampen’ in de woorden van Widder, maar slechts weinig vissen kunnen rood licht zien. Dus gebruikt P. microdon zijn rode licht – als het ‘vizier’ van een scherpschutter – om zijn prooi te verrassen of tijdens het paren een ‘privégesprek’ te voeren. Het doel van het oranje licht is nog altijd een raadsel, zegt Widder. 

‘Mentale’ klieren

De naam is wat verwarrend, want deze klieren die feromonen afscheiden, hebben niets te maken met de geest – “behalve dan met salamanders die waanzinnig verliefd zijn”, zegt Whit Gibbons, voormalig evolutionair bioloog aan het Savannah River Ecology Laboratory van de University of Georgia.

De term slaat op de Latijnse naam voor de kin, het mentum, waar deze klier zich bij het mannetje van de longloze salamander bevindt.

Als onderdeel van de paringsdans zorgt dit dier ervoor dat zijn bedwelmende geur direct in de neusgaten van het vrouwtje worden afgeleverd, waarna hij zijn pakketje sperma op de grond deponeert; het vrouwtje zal het oppakken als ze paringsbereid is. Feromonen verhogen die paringsbereidheid en versnellen het paringsritueel.

Gifklieren en hittesensoren 

Groefkopadders komen in heel Amerika en Eurazië voor en hebben nogal wat organen die wij mensen missen, waaronder gifklieren en een ‘groef’ in hun kop – eigenlijk putjes, tussen de neusopeningen en de ogen – die als temperatuurzintuigen fungeren.

Met de groeven die de slangensoort zijn naam geven, kunnen ze infraroodstraling waarnemen, waardoor ze hun prooi in het donker op zo’n zestig centimeter kunnen ‘zien’, zegt Gibbons.

Met dit killerinstinct waren ze de Terminator “een paar miljoen jaar vooruit”, grapt Gibbons.

Bursa copulatrix

Dit maagvormige orgaan bevindt zich in het voortplantingskanaal van vlindervrouwtjes. In de bursa copulatrix worden de voedingsstoffen uit spermatoforen verteerd, de pakketjes sperma die vrouwtjes tijdens de paring van mannetjes ontvangen.

Orgaan van bidder 

De meeste padden, zowel mannetjes als vrouwtjes, hebben deze “rudimentaire eierstokken”, legt Gibbons uit. Als bij een mannetjespad de testikels worden verwijderd, wordt het orgaan van Bidder groter. Om die reden dacht men dat het als reserve-orgaan fungeerde. Het orgaan groeit ook als de testosteronspiegel laag is. Toch is de functie ervan nog altijd niet duidelijk.

Klaspers

Klaspers zijn penisachtige organen waarmee mannetjeshaaien hun zaadvloeistof injecteren in de lichaamsopening van het vrouwtje. Bij sommige haaiensoorten zetten de klaspers zich met doornachtige uitsteeksels vast.

Ook de mannetjes van sommige insectensoorten gebruiken klaspers om vrouwtjes tijdens de paring vast te houden. Zo hebben mannetjeslibellen scherpe klaspers aan het uiteinde van hun gesegmenteerde lijfjes; de klaspers passen tijdens het paren in de achterkant van de kop van het vrouwtje. 

Toch blij dat je een mens bent?

Lees meer