Van de Titanic tot vergeten handelsschepen voor verre kusten: scheepswrakken zijn stille tijdcapsules op de bodem van de oceaan. Sommige vervoerden niet alleen mensen en goederen, maar ook enorme rijkdommen. Goud, zilver, edelstenen en kostbare handelswaar liggen soms eeuwenlang verborgen onder water. Dat maakt deze wrakken niet alleen archeologisch waardevol, maar ook kwetsbaar voor plundering. Dit zijn zes scheepswrakken met de grootste schatten die ooit zijn gevonden.
1. San José (Colombia): het ‘kostbaarste wrak ter wereld’
Het Spaanse galjoenschip San José wordt ook wel het ‘kostbaarste scheepswrak ter wereld’ genoemd. De San José maakte deel uit van de befaamde zilvervloot en vervoerde een enorme lading goud, zilver en ongeslepen edelstenen toen het schip in 1708 voor de kust van Colombia tot zinken werd gebracht door de Britten.
Leestip: Het spookschip dat 38 jaar stuurloos ronddreef door het poolijs
Schattingen van de waarde van de lading lopen op tot bijna twintig miljard dollar. Diverse partijen proberen het wrak op te eisen, maar de San José en zijn schatten liggen nog altijd op de bodem van de zee, waar ze volgens sommige archeologen het veiligst zijn.
2. Bom Jesus (Namibië): een vondst in de woestijn
In 2008 zocht een geoloog naar diamanten voor de zuidkust van Namibië toen hij op iets heel anders stuitte: een koperen baar. Deze bleek afkomstig van een oud scheepswrak. Niet veel later vonden archeologen ook nog eens honderd olifantenslagtanden, een bronzen kanon, zwaarden, musketten, een maliënkolder en ruim tweeduizend gouden munten.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Op basis van de lading werd het schip geïdentificeerd als de Bom Jesus, een Portugees handelsschip dat in 1533 verging op zijn weg naar India. Het schip en zijn schatten lagen vervolgens zo’n vijfhonderd jaar lang onaangeroerd op de bodem. De Bom Jesus is verreweg het oudste scheepswrak ooit gevonden aan de kust van Sub-Saharisch Afrika.
3. Belitung-wrak (Indonesië): schat uit de Maritieme Zijderoute
Op de bodem van de Javazee, in de buurt van het Indonesische eiland Belitung, ligt een Arabische dhow (een traditioneel houden zeilschip) uit de negende eeuw waarin ruim zestigduizend handgemaakte artefacten van goud, zilver en keramiek uit de Tang-dynastie zijn aangetroffen.
Leestip: Deze vrouw overleefde de drie rampzalige schipbreuken van de Titanic, Olympic én Britannic
In deze periode werd keramiek uit China een populair exportproduct in Zuidoost-Azië en het Midden-Oosten. Omdat keramiek te breekbaar was om met kamelen te vervoeren, werden veel van de producten over zee vervoerd, via de zogenaamde Maritieme Zijderoute. Hoewel Arabische zeevaarders hier veel gebruik van maakten ‘is dit de eerste Arabische dhow die is ontdekt in Zuidoost-Azië’, aldus John Guy, conservator van het Metropolitan Museum in New York.
4. Palmhoutwrak (Nederland): luxe uit de Gouden Eeuw
In 2010 werd in de Waddenzee ten oosten van Texel een scheepswrak aangetroffen, maar pas vier jaar laten zou blijken welke schatten daarin verborgen lagen. Naast een grote hoeveelheid stammen palmhout werden ruim 1500 artefacten aangetroffen.
Leestip: Op deze gevaarlijke zeeroute vergingen honderden schepen – soms één per kilometer kust
Hieronder waren een zeer goed bewaard gebleven zijden jurk en een fluwelen tuniek die zijn karmijnrode kleur dankt aan de cochenilleluis, een insect dat alleen in Zuid-Amerika en Mexico voorkomt. Verder vonden de onderzoekers ook een zilveren beker, tafelgerei, een luxe toiletset, een Perzisch tapijt en een verzameling van 32 boeken uit de zestiende en zeventiende eeuw.
5. Nanhai 1 (China): perfect bewaard onder slib
In 1987 speurde het Britse bedrijf Maritime Exploration de Zuid-Chinese Zee af naar de resten van een Nederlands VOC-schip, maar in plaats daarvan troffen de onderzoekers een nog veel zeldzamere, dertig meter lange jonk uit de twaalfde eeuw aan. De vondst van dit scheepswrak, de Nanhai 1, werd jarenlang geheimgehouden door China.
De houten romp en kostbare lading – waaronder porselein, munten uit de Song-dynastie en zilveren staven – werden bedekt door een bijna twee meter dikke laag slib en zijn zo goed bewaard gebleven. In de loop van de jaren zijn nog tienduizenden andere goederen uit de Nanhai 1 gehaald, voornamelijk keramiek uit de Zuidelijke Song-dynastie.
6. Santo Cristo de Burgos (VS): een legende van bijenwas en porselein
De Santo Cristo de Burgos vaart in 1693 van de Filipijnen naar Mexico wanneer het uit koers raakt en spoorloos verdwijnt. Waarschijnlijk liep het op de klippen bij de kust van wat nu Oregon in de VS is. Daar werd in 2013 namelijk een scheepswrak aangetroffen, waarvan de romp dateert uit de tijd dat de Santo Cristo verdween.
Op het schip werden kostbare Chinese zijde en porselein vervoerd, maar ook blokken bijenwas die waren geïmporteerd uit Europa. Na het zinken van de Santo Cristo spoelden nog eeuwenlang stukjes bijenwas aan. Ook dreven in het water kleine stukjes blauw-wit porselein en grote stukken hout, waardoor in de inheemse gemeenschap legenden ontstonden over een – inmiddels niet meer zo – verborgen schat.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
