‘De hittegolf die ons land in zijn greep heeft, is hardnekkiger dan verwacht werd,’ aldus De Telegraaf op 26 juni 1976. Het kwik kwam toen al een paar dagen boven de 25 graden uit. Pas op 10 juli zakte de temperatuur eindelijk, na zeventien dagen hitte. Boeren kwamen in de problemen, vlindereitjes droogden uit, vissen stierven in te warme rivieren en er waren niet genoeg flesjes beschikbaar om aan de biervraag te voldoen. Zo ging het eraan toe tijdens een van de meest intense hittegolven van de afgelopen honderd jaar.
Verhitte TT van Assen
‘Het blijft zuchten, drinken en transpireren,’ schreef De Telegraaf na ruim een week hittegolf. De mensen die op een overvol strand lagen waren de gelukkigen – zij hadden de file van vijftien tot twintig kilometer bij Hoek van Holland achter de rug.
Toevallig stond ook de TT van Assen gepland tijdens de hittegolf van 1976. Ter voorbereiding had de organisatie ‘ontelbare liters frisdrank’ ingeslagen om droge kelen te voorkomen, aldus De Waarheid. Maar dat kon niet voorkomen dat de motoren van de auto’s veel te warm werden tijdens de race en het soms begaven.
Ook de coureurs hadden het zwaar. Zijspancoureur Hermann Schmidt won zijn onderdeel, maar rolde na de finishlijn oververhit uit zijn zijspancombinatie en kreeg ter plekke een hartstilstand. Gelukkig kon hij gered worden dankzij een snelle reanimatie en een ziekenhuisbezoek.
Gebed om regen
Het was niet alleen heet, het was ook kurkdroog. Dat bewoog ene meneer Frissen uit Neerbeek ertoe om de Gebedsactie Limburg op te richten en te bidden om regen. ‘God weet heel goed wat wij nodig hebben, maar hij eist nu eenmaal dat wij er om vragen. Probeert u uw mensen er toe te brengen dat ze bidden en Gods hulp afsmeken in deze menselijk uitzichtloze situatie,’ zo citeerde de Leeuwarder Courant.
De Belgische kardinaal Suenens sloot zich begin juli bij meneer Frissen aan. Hij riep Belgische priesters en gelovigen op om ‘met aandrang de heer te bidden om de gave van regen te bekomen zodat onze landbouw gespaard blijft voor dreigend onheil.’
De landbouw had het inderdaad zwaar. Akkers droogden uit en gewassen als witlof en spruiten ontkiemden niet. Nederlandse boeren konden voor dertig gulden per uur hooguit twee dagen sproeiapparatuur huren bij een overheidsorganisatie, een prijs die tot vele protesten leidde binnen de beroepsgroep.
Natuur droogt op
De natuur kreeg een flinke klap door deze combinatie van aanhoudende hitte en droogte. De jonge aanplant op de Veluwe en andere natuurgebieden legde vanwege de droogte het loodje. Het NRC Handelsblad sprak van een verlies van een miljoen jonge eiken.
Insecteneitjes en -larven droogden uit en vogels verlieten hun broedplaatsen door een gebrek aan water. De vogels die wel op hun nest bleven zitten, zaten dikwijls op steriele eieren te broeden, een gevolg van de droogte.
Hazenmoeders maakten te weinig melk aan, waardoor hun jongen stierven aan ondervoeding. Ook de veldmuis had het zwaar, wat weer gevolgen had voor de hermelijn, torenvalk en buizerd, die de muis op het menu hebben staan.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Hagedissen genoten juist van de warme zomer. Vanwege de hitte was een vliegenplaag ontstaan, zodat ze meer dan genoeg te eten hadden.
Bier is niet aan te slepen
Bierproducenten deden ook goede zaken, al kleefden daar ook twee grote nadelen aan: mensen hielden de lege flesjes te lang bij zich of lieten ze ergens slingeren, waardoor er een flessentekort ontstond. Het geluidsniveau van de buren ging juist omhoog, wat weer leidde tot een overdaad aan burenruzies. De politie had zoveel klachten, dat ze alleen in uitzonderlijke gevallen een proces-verbaal opmaakten.
Einde van de hitte
Op 7 juli – twee weken nadat de hittegolf begon – was Nederland ‘mooiweer-moe’, aldus Nieuwsblad van Het Noorden. Het bezoek aan stranden en zwembaden liep terug en in de dierentuin was het al helemaal uitgestorven. De Telegraaf schrijft diezelfde dag dat Artis zes- tot achthonderd klanten per dag trok, in plaats van de gebruikelijke 65.000 per week. Ook in het Rotterdamse Blijdorp waren er duizenden bezoekers per dag minder.
Op 10 juli was de hittegolf eindelijk voorbij, maar het bleef de rest van de zomer warm en droog. Zo ging augustus 1976 ook de boeken in als een van de droogste en zonnigste maanden van de twintigste eeuw.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Roeliene werkt als editor voor National Geographic. Daarnaast levert ze als wetenschapsjournalist bijdragen aan onder meer Quest en KIJK Magazine. Ze is dol op reizen, godsdienstgeschiedenis en een stevige wandeling.
