Het opmerkelijke levensverhaal van Juana Maria inspireerde de wereldberoemde roman Island of the Blue Dolphins (1960) en blijft tot op de dag van vandaag tot de verbeelding spreken. Achttien jaar lang leefde ze in totale eenzaamheid op San Nicolas Island. Uiteindelijk werd ze gered en naar het vasteland gebracht, waar ze enkele weken later overleed. Wie was deze opmerkelijke vrouw?
Wie was Juana Maria?
Juana Maria was lid van de Nicoleño, een volk dat leefde op San Nicolas Island, dat deel uitmaakt van de Californische Kanaaleilanden. Haar echte naam ging verloren nadat haar volk vrijwel volledig was uitgestorven. Pas toen ze in 1853 naar het vasteland werd gebracht, kreeg ze bij haar doop deze Spaanse naam.
Haar leven speelde zich af tegen een achtergrond van geweld en kolonisatie. Aan het begin van de negentiende eeuw kwamen Russische pelsjagers en Aleoetische zeeotterjagers naar de Kanaaleilanden. Conflicten met de eilandbewoners kostten veel Nicoleño het leven, terwijl Europese ziekten de overgebleven bevolking verder decimeerden.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Toen missionarissen in 1835 besloten de laatste bewoners van San Nicolas Island naar het vasteland van Californië over te brengen, leek het lot van het volk bezegeld.
Waarom bleef ze alleen achter?
Waarom Juana Maria op het eiland achterbleef, is nog altijd onderwerp van discussie. Volgens het traditionele verhaal ontdekte ze vlak voor vertrek dat een jongere broer nog op het eiland was. Ze sprong van boord om hem te redden, waarna stormachtig weer verhinderde dat het schip terugkeerde. Historici plaatsen echter vraagtekens bij deze versie, omdat ze pas tientallen jaren later werd opgetekend.
Recentere getuigenissen, afkomstig van inheemse Californiërs die Juana Maria na haar redding ontmoetten, vertellen een ander verhaal. Volgens hen had ze een zoon die weigerde het eiland te verlaten. Zij koos ervoor bij hem te blijven. Pas jaren later, nadat hij tijdens het vissen was omgekomen, mogelijk door een haai of orka, leefde ze daadwerkelijk alleen verder.
Absolute zekerheid is er niet, maar veel onderzoekers beschouwen deze tweede versie tegenwoordig als geloofwaardiger. Aan Juana Maria zelf konden tijdgenoten het niet vragen, want ze sprak een taal die niemand (meer) beheerste.
Hoe wist ze achttien jaar te overleven?
Dankzij de kennis die haar volk generaties lang had opgebouwd, wist Juana Maria zich goed te redden. Archeologen vonden resten van een eenvoudige woning, opgebouwd uit onder meer walvisbotten en struiken. Ze maakte kleding van veren en zeehondenhuiden, vervaardigde gereedschap van bot en steen en leefde vermoedelijk van vis, schelpdieren, zeehonden en eetbare planten.
Ze was dus geen hulpeloze schipbreukeling die aanspoelde op een onbewoond eiland, maar iemand die haar omgeving door en door kende en wist hoe ze de natuurlijke rijkdom moest benutten.
Pelsjagers troffen haar in 1853 aan
In 1853 besloten pelsjager George Nidever en zijn mannen opnieuw naar San Nicolas Island te varen, nadat verhalen over een eenzame vrouw de ronde deden. Tot hun verbazing vonden ze haar inderdaad. Ze was vriendelijk, glimlachte veel en leek nieuwsgierig naar haar bezoekers. Nidever besloot haar mee te nemen naar Santa Barbara.
Eenmaal daar werd Juana Maria een bezienswaardigheid. Mensen kwamen kijken naar de mysterieuze vrouw die bijna twee decennia alleen had geleefd. Tegelijkertijd beschreven tijdgenoten haar met bewondering. Ze zou intelligent, opgewekt en opmerkelijk vaardig zijn geweest. Ondanks de taalbarrière maakte ze indruk met haar handwerk en haar vermogen om zich met gebaren verstaanbaar te maken.
Ze stierf zeven weken later
Haar verblijf op het vasteland duurde echter maar kort. Na jarenlang geïsoleerd te hebben geleefd, kwam ze plotseling in aanraking met ziekteverwekkers waartegen haar lichaam nauwelijks weerstand had opgebouwd. Ze overleed waarschijnlijk aan dysenterie of een andere ernstige darminfectie op 18 oktober 1853, ongeveer zeven weken na haar aankomst.
Hoe oud Juana Maria is geworden, is onbekend. Pelsjager George Nidever schatte haar op ongeveer vijftig jaar, al houden moderne historici ook rekening met een leeftijd van begin tot midden veertig.
Kwetsbaar en krachtig tegelijk
Juana Maria’s verhaal laat zien hoe kwetsbaar kleine gemeenschappen kunnen zijn wanneer kolonisatie, geweld en nieuwe ziekten hun wereld binnendringen. Tegelijkertijd getuigt haar achttien jaar durende overleving van een indrukwekkende kennis van de natuur en een enorme veerkracht.
Ruim anderhalve eeuw later proberen historici en archeologen haar verhaal stukje bij beetje te reconstrueren, al zullen ze waarschijnlijk nooit alle antwoorden vinden.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Ramon is freelance editor voor National Geographic. Al jong raakte hij gefascineerd door de wisselwerking tussen mens en omgeving, vooral op de meest afgelegen plekken ter wereld. Niet voor niets studeerde hij sociale geografie. Zijn favoriete uitdaging als redacteur is om complexe verhalen om te zetten in begrijpelijke teksten.
