Hoeveel vogels vliegen er op aarde rond?

In een nieuw onderzoek wordt het totale aantal vogels op aarde geschat op 50 tot 428 miljard exemplaren.

Gepubliceerd 21 mei 2021 11:24 CEST
bird-population

Een zwerm duiven stijgt op van een dak in Bushwick, Brooklyn. Maar hoeveel duiven zijn er eigenlijk op aarde? En hoeveel vogels überhaupt? In een nieuwe studie is geprobeerd daar antwoord op te geven.

Foto van George McKenzie Jr

In 2015 zag bioloog Corey Callaghan in de noordelijke Everglades in Florida hoe een reusachtige zwerm boomzwaluwen de ochtendzon kwam begroeten. Terwijl de massa vogels hoog boven zijn hoofd voorbij trok, konden hij en zijn partner slechts met ontzag toekijken. Ze vroegen zich af hoeveel vogels deze zwerm bevatte. En ook hoeveel vogels er eigenlijk op de aarde rondvliegen.

“Het was een geweldige ervaring,” zegt Callaghan. Geïnspireerd door de aanblik begon hij het aantal vogels in de grote zwerm boomzwaluwen te berekenen: hij kwam uit op ruim een half miljoen exemplaren. Zijn berekening kon hij maken dankzij de foto’s die hij van de zwerm had genomen, waardoor hij afzonderlijke exemplaren in vaste segmenten van de foto’s kon tellen en de aantallen dan kon opschalen

Het tellen van alle vogels op aarde is uiteraard heel wat ingewikkelder, maar jaren later begon Callaghan als eerste aan het berekenen van een serieus totaalgetal, zij het met een brede marge tussen de minimale en maximale schatting. In een nieuwe studie, die op 17 mei in de Proceedings of the National Academy of Sciences is verschenen, schatten Callaghan en twee andere onderzoekers van de University of New South Wales in Sydney dat er vermoedelijk tussen de 50 en 428 miljard vogels op aarde rondvliegen of -lopen. 

De foutmarge is zo breed omdat er zoveel onzekere variabelen bestaan. Zo is het problematisch om de miljarden kleine vogels te tellen die hun vleugeltjes over zeer grote en soms onbekende gebieden uitslaan. Naar de verspreidingsgebieden van deze vogels, die zich over de hele wereld uitstrekken, is vaak nog maar weinig onderzoek gedaan.

De onderzoekers maakten gebruik van een unieke methode waarin ze de verzamelde gegevens van zowel professionele wetenschappers als gewone burgers combineerden. Zo konden ze de populaties van 92 procent van alle bekende vogelsoorten in de wereld meewegen.

De studie is de eerste serieuze poging om het totale aantal vogels op aarde per soort in te schatten. Voor Callaghan was het hoog tijd voor dit soort onderzoek: “We besteden heel veel aandacht aan het tellen van mensen, maar we moeten ook de biodiversiteit waarmee we de planeet delen, goed in de gaten houden.” 

Van mussen tot grote grijze kiwi's

Volgens de studie is ’s werelds meest voorkomende vogel de gewone huismus, met een populatie van 1,6 miljard exemplaren. Op de tweede plaats komt de spreeuw (1,3 miljard), gevolgd door de ringsnavelmeeuw (1,2 miljard), de boerenzwaluw (1,1 miljard), de grote burgemeester (een meeuwensoort; 949 miljoen) en de zangvogel elzenfeetiran (896 miljoen).

De wetenschappers waren niet verrast dat slechts een handvol vogelsoorten in reusachtige aantallen voorkomen en de rest in veel kleinere populaties leven, want dat is een welbekend patroon in de ecologie. Al met al schatten ze dat er van 1180 vogelsoorten (twaalf procent van het wereldwijde totaal) minder dan vijfduizend exemplaren op aarde rondvliegen of -lopen. 

Als de totale populatie van een vogelsoort uit minder dan 2500 exemplaren bestaat, spreekt de International Union for Conservation of Nature van een met uitsterving bedreigde soort.

Tot deze zeer zeldzame vogels behoren de grote grijze kiwi (geschatte populatie: 377 exemplaren), de Javaanse kuifarend (630) en de Seychellen-torenvalk (minder dan 100). Van de boomzwaluwen die Callaghan oorspronkelijk tot zijn telling aanzetten, bleek tijdens de studie dat er ongeveer 24 miljoen exemplaren van op aarde rondvliegen. 

Als je deze aantallen vergelijkt met het totale aantal kippen in de wereld, zo’n 25 miljard stuks, dan is deze gedomesticeerde vogel verreweg de meest voorkomende soort op aarde. Maar in de studie werd alleen gekeken naar vogels in het wild.

Het is onduidelijk hoeveel vogels de wereld in de afgelopen paar decennia is kwijtgeraakt, maar het nieuwe onderzoek kan helpen om daarvoor een uitgangswaarde (‘baseline’) vast te stellen. In een studie uit 2019 werd berekend dat de totale populatie aan broedende vogels in Noord-Amerika sinds 1970 met drie miljard exemplaren was afgenomen

De originele benadering van de nieuwe studie bestaat uit de combinatie van gegevens van academici en gewone burgers, zegt Lucas DeGroote, onderzoeker aan het Powdermill Avian Research Center van het Carnegie Museum of Natural History.

“Het is een ambitieuze aanpak en een hele onderneming om uit te zoeken hoeveel vogels er nu op de wereld zijn,” zegt DeGroote. “Ze hebben er heel goed over nagedacht en er waren heel wat stappen voor nodig om de schatting zo nauwkeurig mogelijk te maken.” 

Waarom deze vogels hun seksafspraakjes liever geheim houden
Deze Arabische babbelaars doen veel samen als groep, maar één ding doen ze in het geheim.

Kwetsbare natuur

De onderzoekers gebruikten schattingen uit drie sets van gegevens die in de hele wereld zijn vergaard door experts van wetenschappelijke organisaties als Partners in Flight, de British Trust for Ornithology en BirdLife International. Deze gegevens werden gecombineerd met observaties van eBird, een van ’s werelds grootste databases die door burger-wetenschappers zijn opgesteld – in dit geval door vogelaars. 

De wetenschappers ontdekten dat schattingen van de vogeldichtheid en van lokale populaties door zowel wetenschappers als vrijwilligers elkaar in veel gevallen benaderden. Vervolgens schatten ze de omvang van vogelpopulaties waarover nog maar weinig wetenschappelijke gegevens bestonden door informatie van eBird in hun computermodellen in te voeren. 

De auteurs van de nieuwe studie zijn de eersten die toegeven dat hun schattingen nog een grote marge van onzekerheid hebben. Maar volgens Thomas Brooks, hoofdwetenschapper van de International Union for Conservation of Nature, is het onderzoek waardevol omdat deze onzekerheid in cijfers is uitgedrukt en omdat er nu tenminste schattingen bestaan van duizenden aparte vogelpopulaties; Brooks was niet betrokken bij de nieuwe studie. 

Ken Rosenberg, conserveringsbioloog aan het Cornell Lab of Ornithology, vindt de studie “een moedige poging.” Maar hij wijst erop dat het interpreteren van de gegevens wel lastig is omdat ze zo’n grote onzekerheidsmarge bevatten.

“Het is moeilijk om al te veel waarde toe te kennen aan de aantallen voor de afzonderlijke vogelsoorten,” zegt Rosenberg. En dat geldt des te meer voor het totale aantal vogels op aarde. “Ze hebben andere wetenschappers de handschoen toegeworpen en zeggen daarmee: als jullie deze aantallen niet bevallen, dan moeten jullie met betere schattingen komen.”

Volgens Brooks laat de nieuwe studie zien hoe bijzonder al die verschillende vogelsoorten zijn en hoe kwetsbaar ze kunnen worden als er nieuwe dreigingen opduiken. “Het onderzoek zegt iets over de fragiliteit van de natuur. We moeten het milieu en onze invloed erop nauwlettend in de gaten blijven houden,” zegt hij. 

Volgens DeGroote “moeten we gewoon weten hoeveel exemplaren er van een bepaalde soort bestaan en welke trend hun populatie vertoont. Dit is een geweldig uitgangspunt voor het meten van populaties in de toekomst.”

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.