Fauci: geen bewijs dat coronavirus in Chinees lab is ontwikkeld

In een exclusief interview waarschuwt het gezicht van de Amerikaanse respons op de COVID-19-pandemie voor een te snelle versoepeling van de ‘lockdown’ in afzonderlijke staten van de VS en geeft tips over het omgaan met de stortvloed aan informatie.

Thursday, May 7, 2020,
Door Nsikan Akpan, Victoria Jaggard
Anthony Fauci is al bijna veertig jaar de directeur van het Amerikaanse National Institute of Allergy ...

Anthony Fauci is al bijna veertig jaar de directeur van het Amerikaanse National Institute of Allergy and Infectious Diseases. In die tijd kreeg hij met tientallen uitbraken te maken, waaronder hiv/aids. Het coronavirus is volgens hem ‘uitzonderlijk’.

Foto van Mark Thiessen, National Geographic

Volgens Anthony ‘Tony’ Fauci, het gezicht van de Amerikaanse respons op de COVID-19-pandemie, lijkt alles erop te wijzen dat het nieuwe virus achter de ziekte niet in een laboratorium in China is ontwikkeld. In een interview met National Geographic, afgelopen maandag, omschrijft de directeur van het Amerikaanse National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) de discussie over deze kwestie onder politici en commentatoren als een “cirkelredenering”.

“Als je kijkt naar de evolutie van het virus bij vleermuizen en naar wat we nu meemaken, dan lijken de wetenschappelijke bewijzen er zeer duidelijk op te wijzen dat dit geen kunstmatig of doelbewust gemanipuleerd virus is (...). Alles aan de stapsgewijze evolutie van het virus wijst erop dat het zich in de natuur heeft ontwikkeld en dat het vervolgens van de ene soort op de andere is overgesprongen,” zegt Fauci. Ook voor een andere theorie, namelijk dat het coronavirus in de natuur zou zijn ontdekt, naar een laboratorium zou zijn gebracht en daarna per ongeluk uit dat lab zou zijn ontsnapt, ziet hij geen wetenschappelijk bewijs.

Dr. Anthony Fauci en dr. Deborah Birx, de coronaresponscoördinator van het Witte Huis, luisteren naar een toespraak van president Donald Trump over het coronavirus in de James Brady Press Briefing Room van het Witte Huis in Washington op donderdag 9 april 2020.

Foto van Andrew Harnik, AP Photo

Fauci maakt zich nog het meest zorgen over de mogelijkheid dat de VS de komende herfst en winter door een tweede golf van COVID-19-gevallen getroffen zal worden als het land er deze zomer niet in slaagt de stijging van het aantal besmettingen af te remmen. “We zouden ons moeten schamen als we nog steeds niet genoeg tests zouden hebben als deze zogenaamde ‘terugkeer’ zich in de herfst en de winter zou voordoen,” zegt hij. Hij vindt dat de VS ervoor moet zorgen dat er voor deze tweede golf niet alleen voldoende tests beschikbaar zijn, maar ook een systeem om die tests bij de mensen te krijgen die ze het meest nodig hebben.

“Ik denk niet dat dit virus zomaar zal verdwijnen,” zegt hij. “Het zal nog wel enige tijd blijven rondhangen. En als het de kans krijgt, zal het zeker weer de kop opsteken.” Daarom meent Fauci dat de VS zich deze zomer moet concentreren op het versterken van de gezondheidszorg en ervoor moet zorgen dat er genoeg ziekenhuisbedden, beademingsapparaten en beschermde kleding voor zorgmedewerkers beschikbaar zijn.

Hij benadrukt ook het aanhoudende belang van ‘social distancing’ zolang het aantal gevallen in afzonderlijke steden en staten van de VS niet verder afneemt. In de maand april werden er in het land tussen de 20.000 en 30.000 nieuwe gevallen per dag gemeld, wat erop wijst dat de piek van de pandemie in de VS maar langzaam afvlakt. 

Toch is hij optimistisch over de mogelijkheid dat er binnen een ongekend kort tijdsbestek een vaccin zal worden ontwikkeld. Daarbij verwijst hij naar een veelbelovende kandidaat, die volgens hem al in het begin van de zomer klinisch zal worden getest. Eerder meende Fauci dat een vaccin op z’n vroegst in januari algemeen beschikbaar zou kunnen zijn, wat een absoluut record is als je bedenkt hoeveel tijd er tot nu toe voor de ontwikkeling van vaccins nodig is.

Exclusieve video: Fauci ontkracht coronafabels, pleit voor verandering
In een exclusief interview met National Geographic bespreekt Anthony Fauci van het Amerikaanse National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) de fabels omtrent de oorsprong van Covid-19 en komt met een voorstel tot verandering om te voorkomen dat er in de toekomst een nieuwe crisis plaats zal vinden.

Een van de redenen voor dit optimisme zijn de “indrukwekkende” resultaten bij dierproeven die met een potentieel vaccin zijn behaald. Het vaccin wordt ontwikkeld door het bedrijf Moderna Therapeutics in Cambridge, Massachusetts, dat de stof nu in de recordtijd van 42 dagen heeft aangemeld voor klinische tests bij mensen. Het kandidaat-vaccin is een zogenaamd mRNA-vaccin, waarbij geen gebruik wordt gemaakt van dode of verzwakte versies van het coronavirus om de eiwitten aan te maken die de immuunreactie van het lichaam op gang brengen, maar stukjes genetisch materiaal van het nieuwe virus.

Tot dusver is er nog geen enkel mRNA-vaccin voor gebruik bij mensen goedgekeurd, maar Fauci denkt dat deze technologie zeer veelbelovend is als het gaat om de ontwikkeling van een remedie tegen het coronavirus. Daarbij baseert hij zich ten dele op zijn ervaringen met de ontwikkeling van medicijnen tegen hiv/aids, in de jaren tachtig en negentig. “Om een of andere reden die we nog steeds niet goed begrijpen, weet het lichaam geen adequate immuunrespons tegen hiv op touw te zetten,” zegt hij. Om dat virus te bestrijden moet een vaccin dus beter werken dan de natuurlijke afweerrespons van het lichaam zelf. Daarentegen is het “overduidelijk dat veel mensen een uitstekende afweerreactie” tegen het SARS-CoV-2-virus vertonen. Bovendien is uit dierproeven gebleken dat bescheiden hoeveelheden van een mogelijk mRNA-vaccin tegen het nieuwe coronavirus eveneens een sterke immuunreactie oproepen.

Volgens Fauci ontwikkelt en ondersteunt zijn instituut, het NIAID, nog steeds talloze verschillende onderzoeken naar een mogelijk vaccin, voor het geval dat de stoffen die binnenkort al klinisch worden getest uiteindelijk toch niet veilig en efficiënt blijken te zijn. “Je wilt meerdere schoten op doel lossen. We willen vier of vijf kandidaten allemaal binnen redelijke termijn beschikbaar hebben,” zegt hij. 

In het interview met National Geographic maakt Fauci zich zorgen over afzonderlijke staten die het openbare leven snel weer op gang willen brengen, nog voordat het aantal besmettingsgevallen begint af te nemen. Ook geeft hij enkele tips over het omgaan met de stortvloed aan wetenschappelijke informatie die dagelijks over COVID-19 verschijnt en vertelt hoe hij ondanks zijn steeds vollere agenda kracht ontleent aan zijn eigen gezin en aan het geloof.

(Het interview is ingekort en voor de helderheid op sommige punten geredigeerd.)

Fauci over een vaccin

U bent al sinds 1984 directeur van het NIAID en heeft dus de uitbraak van tientallen ziekten meegemaakt. Een van de eerste was de hiv-aids-epidemie. Welke vergelijkingen kunt u trekken tussen die epidemie en COVID-19?

Een van de belangrijke voordelen die we hebben, is de doelgerichte ontwikkeling van medicijnen. Virussen veroorzaken ziekten omdat ze zich hechten aan receptoren op de cellen in ons lichaam, of dat nu in de bovenste luchtwegen gebeurt of in de longen, zoals in het geval van COVID-19. Daar kan het virus zich razendsnel vermeerderen en een hele reeks ziektebeelden veroorzaken. Tijdens de hiv-epidemie hebben we ontdekt dat we ons moeten richten op het verstoren van een of meerdere zwakke plekken in deze vermeerderingscyclus.

De Amerikaanse president George W. Bush reikt op 19 juni 2008 tijdens een ceremonie in het Witte Huis de Presidential Medal of Freedom uit aan Anthony Fauci, directeur van het National Institute of Allergy and Infections Diseases in Bethesda (Maryland). De Presidential Medal of Freedom, de hoogste civiele onderscheiding van het land, is een erkenning van uitzonderlijke verdiensten.

Foto van Karen Bleier, AFP via Getty Images

De Amerikaanse president Barack Obama luistert naar dr. Nancy Sullivan, hoofd van de afdeling Biodefense Research van het National Institute of Allergy and Infectious Diseases, die tijdens een rondleiding in het laboratorium van het Vaccine Research Center van het National Institutes of Health in Bethesda (Maryland) op 2 december 2014 uitlegt hoe een kandidaatvaccin tegen ebola wordt getest op mensen. Dr. Anthony Fauci en dr. Francis Collins, directeur van het NIH, kijken op de achtergrond toe.

Foto van White House Photo / Alamy Stock Photo

SARS-CoV-2, het virus dat COVID-19 veroorzaakt, heeft dezelfde soort zwakke plekken. Die moeten we identificeren en er dan doelgericht medicijnen voor ontwikkelen, waarmee we het replicatieproces op één of misschien meerdere punten kunnen blokkeren.

Zijn er ook wat betreft de ontwikkeling van een COVID-19-vaccin lessen uit de hiv/aids-epidemie te trekken?

Bij vaccins gaat het wat anders. We hebben een grotere kans om relatief snel een vaccin voor het nieuwe coronavirus te vinden dan we voor hiv konden ontwikkelen, want om een of andere reden die we nog steeds niet goed begrijpen, slaagt het lichaam er niet in een adequate immuunrespons tegen hiv op touw te zetten.

Dat probleem hebben we waarschijnlijk niet met dit coronavirus, omdat het overduidelijk is dat veel mensen een uitstekende immuunrespons tegen het SARS-CoV-2-virus vertonen. Ze ontdoen zich van het virus, zonder al te veel klachten. Aan de hand van de evolutionaire geschiedenis van deze ziekte weten we dat de meerderheid van de mensen weer beter wordt, zonder enige symptomen. Ze zijn ‘asymptomatisch’ of ze vertonen heel weinig symptomen – ze herstellen nadat ze wat verhoging en wat spierpijn hebben gehad. Het feit dat de meerderheid van de mensen zich zo gemakkelijk van het virus kan ontdoen, is een goed teken voor de haalbaarheid van een vaccin.

De twee meest besproken kandidaat-vaccins zijn het mRNA-vaccin van Moderna, dat in een recordtijd van 42 dagen voor klinische tests is aangemeld, en een stof van de Oxford University, die is gebaseerd op een zogenaamde ‘niet-replicerende virale vector’. Toch is geen van beide technologieën ooit goedgekeurd voor toepassingen bij mensen. Waarom zijn deze twee kandidaat-vaccins zo veelbelovend, vooral in het licht van een snelle ontwikkeling?

In sommige dierproeven hebben deze vaccins, en vooral het mRNA-vaccin, tamelijk goede immuunresponsen uitgelokt. Als je kijkt naar de immuunrespons die je met heel bescheiden doses kunt oproepen, dus met doses die haalbaar zijn voor toepassingen bij mensen, en ook kijkt naar de hoeveelheid tijd die nodig is om die mate van immuniteit te bereiken, dan is dat vrij indrukwekkend. Het is ook heel gemakkelijk om deze beide stoffen op te schalen, zodat je vrij snel heel veel doses kunt fabriceren. Dus u heeft gelijk: ze zijn nog niet goedgekeurd terwijl veel andere vaccin-technologieën dat wél zijn, maar deze nieuwe benaderingen zijn veelbelovend.

Bij het NIAID ontwikkelen we dit soort technologieën zelf en we ondersteunen ook de ontwikkeling van meerdere kandidaten. Je wilt meerdere schoten op doel lossen. We willen vier of vijf kandidaten allemaal binnen redelijke termijn beschikbaar hebben, misschien al in juni, juli of augustus, en ze in vergevorderde trials uittesten. De mRNA-kandidaat is al tot in de fase van klinische tests gevorderd, en we staan op het punt om aan het begin van de zomer aan fase twee en fase drie te beginnen.

Fauci over versoepeling en mondkapjes

Afzonderlijke staten in de VS willen de economie weer op gang brengen, terwijl ook het mooie weer steeds meer mensen naar buiten lokt. Hoe bezorgd bent u over een tweede piek van COVID-19-besmettingen in de VS?

Als je de richtlijnen van het Amerikaanse ‘spoorboekje’, Opening Up America Again, erop naleest, dan zie je dat er een aantal controlepunten duidelijk wordt omschreven. Er is een ‘poort’, waarbij het aantal besmettingen eerst twee weken achter elkaar moet zijn gedaald voordat je kunt beginnen aan fase een van de heropening. Als je aan de voorwaarden van fase één hebt voldaan, dan kun je verder naar fase twee. En als je aan de voorwaarden van fase twee voldoet, ga je naar fase drie.

“Dus als we een omgeving zien waarin het aantal besmettingen niet daalt en je ziet dan dertig of veertig mensen zonder mondkapjes op het strand liggen... Het is natuurlijk erg fijn om plezier te hebben in de zon, maar je brengt jezelf en anderen echt in gevaar door een nog hogere piek in het aantal besmettingen te veroorzaken.

Bent u bang voor een tweede piek?

Wat op mij de meeste indruk heeft gemaakt, uiteraard in de negatieve zin van het woord, is de buitengewone efficiëntie waarmee dit virus zich verspreidt. Het verspreidt zich zeer veel efficiënter dan het griepvirus. Je ziet situaties waarin mensen in een huishouden ‘social distancing’ in acht proberen te nemen; ze hebben geen contact met elkaar, maar dan raken ze een bord of een deurklink aan en worden toch besmet. De clusters in huishoudens, de uitbraak op het vliegdekschip USS Theodore Roosevelt, de enorme uitbraak op het cruiseschip Diamond Princess in de haven van Yokohama... het getuigt allemaal van een virus dat zeer, zeer overdraagbaar is.

Aan het einde van een persconferentie in het NIH op 24 oktober 2014 in Bethesda (Maryland) omarmt Anthony Fauci Nina Pham, de verpleegster die tijdens de behandeling van patiënt Thomas Eric Duncan in Dallas met ebola werd besmet. Phams moeder Diana (zesde van links) en zus Cathy (vierde van links) en Francis Collins (links), directeur van het National Institutes of Health, kijken toe. Pham werd virusvrij verklaard.

Foto van Alex Wong, Getty Images

“We zullen deze herfst en winter op de proef worden gesteld. Als we het op de juiste manier aanpakken, zouden we in staat moeten zijn om het dagelijks aantal besmettingen in dit land gedurende de zomer af te remmen en af te vlakken. Ik kan het niet garanderen, maar als we het goed aanpakken, zal dat waarschijnlijk gebeuren.

“Maar ik denk niet dat dit virus zomaar zal verdwijnen. Het zal nog wel enige tijd blijven rondhangen en als het de kans krijgt, zal het zeker weer de kop opsteken. We hebben nu een paar maanden – mei, juni, juli en augustus – om ons voor te bereiden en ervoor te zorgen dat onze gezondheidszorg adequaat wordt voorzien van beademingsapparaten, ic-bedden, beschermende kleding en dergelijke. We moeten de tests niet alleen in huis hebben, maar er ook voor zorgen dat de mensen die getest moeten worden, ook daadwerkelijk getest worden.

“Tegen die tijd, dus in september, zouden we het dus niet meer voortdurend moeten hebben over de vraag of we wel genoeg tests hebben. We zouden ons moeten schamen als we nog altijd niet genoeg tests zouden hebben als die zogenaamde ‘terugkeer’ zich in de herfst en de winter voordoet.

Hoe denkt u over het dragen van mondkapjes door mensen in het algemeen?

Ik ben blij dat u dat vraagt, want die kwestie heeft zich in de loop van de laatste weken en maanden ontwikkeld. Toen het voor het eerst werd besproken, was dat in een tijd dat mondkapjes – hetzij gewone chirurgische mondkapjes hetzij N95-ademhalingsmaskers – zeer schaars waren. Laten we aannemen dat we inmiddels genoeg maskers hebben of dat je je mond eenvoudig met een stuk stof kunt bedekken, zoals terecht is voorgesteld door de CDC (de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention). Ik denk dat dat redelijke veronderstellingen zijn. We weten dat de maskers beter werken in een zorgomgeving, waar ze kunnen voorkomen dat iemand die hoest of niest zijn omgeving aansteekt. Als je kijkt naar wat mondkapjes voor het brede publiek kunnen betekenen, zijn de gegevens niet honderd procent: het voorkomt niet honderd procent dat je iemand anders besmet en het beschermt je er zeker niet honderd procent tegen dat je door iemand anders wordt aangestoken.

Maar als je een mondkapje draagt, dan heb je enige bescherming voor jezelf en als je toevallig besmet bent geraakt en je weet dat niet, dan voorkom je door het dragen van een mondkapje tot op zekere hoogte dat je de ziekte aan iemand anders doorgeeft. Daardoor is het gewoon gezond verstand dat we bovenal die anderhalve meter afstand in acht nemen, want dat is de beste manier om verspreiding van het virus te voorkomen.

Dus als je in een situatie bent waarin je met niemand in contact komt, dan hoef je niet de hele dag met een mondkapje op te lopen, dat is zeker. Maar als je in een situatie bent waarin je in de buurt van die anderhalve meter afstand komt, bijvoorbeeld als je boodschappen doet of gewoon op straat loopt, draag dan een mondkapje.

Fauci over de stortvloed aan informatie en de bewering dat het virus in een Chinees laboratorium is gemaakt.

Hoe houdt u alle informatie bij en haalt u hier de belangrijkste wetenschappelijke berichten uit?

Het is alsof je uit een brandkraan drinkt. Echt waar. Gelukkig heb ik drie tot vier heel goede werknemers tot mijn beschikking die de kranten doorspitten. Als iets onredelijk of luchtfietserij lijkt, vallen ze me daar niet mee lastig. Wanneer de onderzoeken vervolgens op mijn bureau belanden, lees ik de titel en de samenvatting. Lijkt het haalbaar? Dan leg ik het opzij en probeer ik het op een later tijdstip te lezen. Wanneer ze denken dat ik iets echt moet lezen, dan zorgen ze daarvoor.

Ondanks deze screening is het nog steeds erg lastig om alle informatie te verwerken. Zeker nu er recentelijk veel niet-intercollegiaal getoetste voorpublicaties zijn [die niet de traditionele controle hebben ondergaan om in belangrijke tijdschriften te verschijnen].

Wat zou uw advies zijn aan het grote publiek om wijs te worden uit alle krantenkoppen?

Dr. Anthony Fauci spreekt werknemers van zijn laboratorium tijdens een vergadering op 31 augustus 1990. Hij vertelt dat het hiv-virus een natuurlijke groeifactor nodig heeft om te kunnen vermeerderen.

Foto van George Tames, The New York Times via Redux

Iedereen kan zich als deskundige presenteren, ook al heeft die persoon geen idee waar hij of zij het over heeft. Voor het grote publiek is dat heel lastig te doorzien.Controleer daarom of het onderzoek afkomstig is van een gerenommeerde organisatie die in het algemeen de waarheid zegt. Hoewel sommige gerenommeerde organisaties soms ook de mist ingaan. Als iets is gepubliceerd in bijvoorbeeld New England Journal of Medicine,ScienceNatureCell of JAMA, kun je ervan uitgaan dat het goed is getoetst door een vakgenoot. De redacteuren en redacties van deze tijdschriften nemen hun werk namelijk heel serieus.

Een onderwerp dat momenteel veel in het nieuws is, is de herkomst van SAR-CoV-2. Denkt u of is er bewijs dat het virus in een laboratorium in China is gemaakt of per ongeluk uit een laboratorium in China is ontsnapt?

Als je kijkt naar de evolutie van het virus in vleermuizen en het virus dat nu rondgaat, wijst alles er heel sterk op dat dit [virus] niet kunstmatig of opzettelijk gemanipuleerd kan zijn. De mutaties zijn op een natuurlijke manier geëvolueerd. Volgens enkele vooraanstaande evolutiebiologen duidt de stapsgewijze evolutie in de loop der tijd er sterk op dat het virus op natuurlijke wijze is geëvolueerd en vervolgens op een andere soort is overgesprongen.

Maar wat als wetenschappers het virus buiten het laboratorium hebben gevonden, mee hebben genomen en het daarna is ontsnapt?

Dat betekent dat het al in het wild voorkwam. Daarom begrijp ik niet waar ze het over hebben. Ik besteed dan ook niet veel tijd aan deze cirkelredenering.

Fauci’s leven op dit moment

Hoe ziet een gewone dag er voor u uit?

Ik sta rond vijf uur ’s ochtends op, ren de trap af, eet snel mijn ontbijt en bekijk duizenden, letterlijk duizenden e-mails.

Daarna ga ik voor mijn werk naar het NIH [National Institutes of Health]. Ik probeer een vaccin en geneesmiddelen te ontwikkelen en tegelijkertijd een instituut van zes miljard dollar te runnen. Ik blijf tot een uur of één en ga dan naar het Witte Huis voor meerdere vergaderingen. Eerst komt de artsengroep samen. Deze bestaat onder meer uit mijzelf, coronaresponscoördinator Debbie Birx, directeur Bob Redfield van het CDC en commissaris Steve Hahn van de FDA. Daarna begint de taakgroepvergadering die wordt geleid door de vicepresident [Mike Pence]. Deze vergadering duurt gewoonlijk anderhalf uur. We maken een samenvatting van deze prebriefing met de vicepresident en informeren de president [Donald Trump] voor de persconferentie.

Daarna begint het werk … Ik ga naar huis of terug naar het NIH en werk tot in de kleine uurtjes. De hele dag wil iedereen met je praten: de gouverneurs van alle staten, alle congresleiders, alle leidinggevenden in het Witte Huis. Ik heb voortdurend telefonische vergaderingen. De situatie is bijna onmogelijk en dat zeven dagen per week.

Daar komen alle persoptreden nog bij voor de tv, radio en kranten en tijdschriften. Het is een surrealistische toestand. Wanneer ik ’s ochtends wakker word, moet ik mijn vrouw vragen welke dag het is. En ik overdrijf niet.

Dat is nogal wat. Hoe komt u tot rust?

Ik ga samen met mijn vrouw snelwandelen. Meestal ’s avonds of in het weekend. Dan is het donker, maar toch gaan we.

Was er een moment dat u het niet meer aankon?

Enkele maanden geleden was ik zo stom om te denken dat ik met vrijwel geen slaap toe kon. Dan heb ik het over drie uur per nacht. Ik heb het een paar weken volgehouden tot ik er bijna aan onderdoor ging. Dat heeft me geen goed gedaan. Gelukkig heb ik een zeer intelligente en klinisch geschoolde vrouw die het tij weer ten goede keerde en zei: “Je moet niet vergeten te eten en te slapen.” Ik heb nog steeds onmogelijke dagen, maar denk niet dat ik er dood door zal neervallen. Ik hoop het niet.

U hebt op een jezuïetenschool gezeten, waar u hebt geleerd hoe belangrijk het is om je in te zetten voor anderen. Hoe heeft die ervaring uw professionele leven vormgegeven?

Mijn leven is me eigenlijk op een presenteerblaadje aangereikt, omdat mijn ouders heel servicegericht waren. Ze waren niet echt geïnteresseerd in geld en materiële dingen. Zo waren ze nu eenmaal. Ik had dus niet de instelling om bakken met geld te gaan verdienen. Dat werd versterkt toen ik naar een jezuïetenschool en later een jezuïetenuniversiteit ging, waar alles in het teken van dienstverlening aan anderen stond.

Het is nagenoeg nooit in me opgekomen iets te gaan doen dat niet op de ene of andere manier een dienstverlenend aspect had. Ik ben heel mensgericht, maar daarnaast ook wetenschappelijk ingesteld. Mijn hele opleiding is gestoeld op geesteswetenschappen. Wanneer dat wordt gecombineerd met wetenschappelijke aanleg, word je uiteindelijk arts.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

lees verder

Coronavirus 101: wat je moet weten

Onze kennis over COVID-19, de ziekte die wordt veroorzaakt door het nieuwe coronavirus, evolueert dagelijks – maar deze belangrijke basics zijn wel bekend.
Coronavirus

Coronavirus: achtergrond

Blijf op de hoogte van de wetenschap en de verhalen achter de wereldwijde uitbraak van het coronavirus.

Waarom een coronavaccin veel langer dan een jaar kan duren

Gezien de geschiedenis en wetenschap achter het maken van deze geneesmiddelen, waarschuwt een deskundige dat twaalf tot achttien maanden absoluut ongekend zou zijn.
Lees meer