In de winter, wanneer zonlicht schaars is en het lichaam minder vitamine D aanmaakt, grijpen veel mensen naar supplementen. Vitamine D staat vooral bekend om haar rol bij sterke botten en een goed werkend immuunsysteem. Maar al jaren buigen wetenschappers zich over een andere vraag: kan een tekort schadelijk zijn voor het hart? En belangrijker nog: helpt het slikken van extra vitamine D om het risico op een hartaanval te verlagen?

Een nieuwe studie levert inzichten

Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Heart Association in New Orleans presenteerden onderzoekers onlangs de resultaten van een nieuwe studie: TARGET-D. Daaruit bleek dat patiënten die vitamine D-supplementen kregen om hun bloedwaarde tussen de 40 en 80 ng/mL te houden, een niveau dat als gunstig voor het hart wordt gezien, 50 procent minder kans hadden op een hartaanval.

‘De resultaten zijn veelbelovend,’ zegt Markus Herrmann, onderzoeker aan de Medische Universiteit van Graz (Oostenrijk), die niet bij het onderzoek betrokken was. Volgens hem is de eerste studie die werkte met een streefdoel voor vitamine D-waarden.

Leestip: Hoe gezond zijn omega 3-supplementen? Experts waarschuwen voor risico’s

Zo’n streefdoel is belangrijk, omdat eerdere onderzoeken vaak worstelden met grote verschillen tussen deelnemers. Sommige mensen hadden bij aanvang al voldoende vitamine D, maar anderen niet. Ook de doseringen liepen sterk uiteen, wat het moeilijk maakte om harde conclusies te trekken.

‘Deze studie laat zien dat je bij mensen die al een hartaanval hebben gehad het risico op een tweede aanval kunt verlagen, mits je hun vitamine D-waarde binnen dat bereik houdt,’ zegt cardioloog B. Keith Ellis van Houston Methodist Hospital in Texas (VS).

Waarom vitamine D mogelijk het hart beschermt

Een mogelijke verklaring voor deze resultaten is de ontstekingsremmende werking van vitamine D. Ontstekingen spelen een sleutelrol bij hartziekten, zoals een hartaanval. Daarnaast kan vitamine D helpen bij het reguleren van bloeddruk en bloedsuikerspiegel: beide belangrijke risicofactoren voor een hartaanval.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Toch benadrukken de onderzoekers om voorzichtig om te gaan met deze bevindingen. Het is namelijk mogelijk dat een laag vitamine D-gehalte geen oorzaak is, maar een bijverschijnsel van een ongezondere leefstijl.

‘Vitamine D stijgt bij mensen die veel buiten actief zijn,’ zegt Rachel Neale van het QIMR Berghofer Medical Research Institute in Australië. ‘En juist die mensen hebben vaak ook een lager risico op hartziekten.’ Het zou dus kunnen dat niet de vitamine zelf, maar de actieve leefstijl het verschil maakt.

Wat eerdere studies laten zien

Twee grote onderzoeken, de D-Health Trial en de VITAL Trial, vonden geen duidelijk voordeel van vitamine D-supplementen voor hartgezondheid. Volgens Neale, die D-Health-studie leidde, lag dat mogelijk aan de opzet van het onderzoek. ‘De meeste deelnemers hadden bij aanvang geen ernstig tekort aan vitamine D,’ zegt ze.

Leestip: Hoe (on)gezond zijn populaire voedingssupplementen?

Daardoor lieten deze studies vooral zien wat er gebeurt wanneer een vaste dosis vitamine D gedurende korte tijd wordt gegeven aan een relatief gezonde groep. Een belangrijke vraag bleef zo onbeantwoord: helpt vitamine D vooral bij mensen met een tekort? De nieuwe TARGET-D-studie was opgezet om juist die vraag te beantwoorden.

Wat TARGET-D anders deed

De TARGET-D-studie koos bewust voor een risicogroep: 630 patiënten die binnen 30 dagen na een hartaanval werden gevolgd. Zij kregen of een placebo, of vitamine D in een dosering die was afgestemd op hun bloedwaarden.

Ongeveer de helft had hoge doses nodig: rond de 5000 IE per dag. Dat is aanzienlijk meer dan de gebruikelijke aanbeveling van 800 tot 1000 IE. Het duurde gemiddeld vijf maanden voordat deelnemers het gewenste niveau bereikten.

Leestip: Wat kun je het beste eten als je ziek bent?

Na een gemiddelde follow-up van vier jaar bleek het verschil duidelijk: patiënten in de vitamine D-groep hadden de helft minder kans op een tweede hartaanval, en ook het totale aantal ernstige hartproblemen lag lager.

Wat betekent dit voor de toekomst?

TARGET-D laat zien dat gerichte innemen van vitamine D-supplementen zinvol kan zijn bij mensen met een hoog risico. Maar grotere studies zijn nodig om de resultaten te bevestigen, en om te onderzoeken of hetzelfde geldt voor mensen die nog geen hartaanval hebben gehad.

Daarbij is voorzichtigheid belangrijk. Te veel vitamine D kan leiden tot nierstenen en een te hoog calciumgehalte in het bloed. Het advies blijft daarom terughoudend. ‘Als je vitamine D laag is, of je je zorgen maakt, overleg dan met je arts over de juiste dosering,’ zegt Ellis.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!