Hoe één ontdekking leidde tot een nationaal zeepaardjespark

Zeepaardjes zijn meesters in verdwijnen, net als inktvissen bijvoorbeeld. Ze worden doorgaans slechts enkele tot tientallen centimeters lang, kunnen – net als inktvissen – van kleur veranderen en leven meestal solitair. In tropische zeegrasvelden, mangroves en riffen gaan ze vrijwel volledig op in hun omgeving. Dat is geen overbodige luxe, want ze zijn trage zwemmers en hebben nauwelijks verdedigingsmechanismen. Maar op één plek in de Bahama’s lijken die regels niet te gelden.

Een onverwachte ontdekking in Sweetings Pond

Marien ecoloog Heather Mason van de University of Tampa (VS) bestudeert de zeepaardjes al decennialang. Toen ze in het heldere water van Sweetings Pond op het Bahamaanse eiland Eleuthera snorkelde, werd ze er volledig door omringd.

Een luchtfoto van Sweetings Pond. De lagune is volledig omgeven door land, waardoor de zeedieren die hier leven beschermd zijn tegen zeeroofdieren.

Tijdens haar eerste weekend in het heldere water van de lagune, in 2013, telde ze zestien zeepaardjes. Veel meer dan de één of twee die ze normaal gesproken in een meerweekse onderzoeksreis langs de kust van de Bahama’s ziet. Mason realiseerde zich toen dat Sweetings Pond speciaal was: een veilige haven voor de raadselachtigste wezens van de oceaan.

Zeepaardjes die nergens anders op lijken

In Sweetings Pond vond Mason zeepaardjes die net zo bijzonder zijn als het water zelf. Met bizar lange snuiten, gedrongen lichamen en korte staarten, verschillen ze radicaal van alle andere zeepaardjes die ze sinds de jaren negentig onderzoekt.

De zeepaardjes in Sweetings Pond hebben een uniek uiterlijk, gevormd door de bijzondere omstandigheden van de lagune waar ze in leven. Het lijkt erop dat ze evolueren tot een eigen ondersoort.

Samen met evolutionair bioloog Emily Rose classificeerde Mason de zeepaardjes als Hippocampus erectus, maar de exemplaren in Sweetings Pond zijn op weg om een eigen ondersoort te worden. Omdat ze geïsoleerd leven, heeft Mason ‘de mogelijkheid om evolutie in actie te zien’, zoals ze het zelf zegt.

Een doorbraak in het donker

Maar de grootste doorbraak kwam in het donker. Samen met de botanist Ethan Freid, die werkt bij Bahamas National Trust, trok ze onder de sterrenhemel haar duikpak aan. Ze konden hun ogen bijna niet geloven. ‘Ik scheen met mijn licht over de bodem, en het was alsof er reflectorpaaltjes lagen,’ herinnert Mason zich. ‘Je kon overal zeepaardjes zien oplichten. Freid beschrijft het moment als ‘een rave van zeepaardjes.’

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Tijdens een andere trip kon Mason met haar onderzoeksteam in vier dagen en nachten maar liefst achthonderd zeepaardjes documenteren. Dat is grofweg vijf keer meer dan ze geteld zou hebben als ze alleen met daglicht het water in was gegaan.

Nachtelijk gedrag en jonge dieren

Sommige zeepaardjes waren slechts een paar dagen oud. Zulke jonge exemplaren worden zelden gespot, en er is maar weinig bekend over wat er met jonge pasgeboren zeepaardjes in het wild gebeurt.

Overdag zijn zeepaardjes moeilijk te spotten omdat ze zich zo goed kunnen camoufleren. 

De zeepaardjes zijn in de nacht veel actiever. Ze grijpen naar zeegras of algen met hun staart en genieten van een feestmaaltijd van garnalenachtige schaaldieren.

De vissen vertoonden ’s nachts ook heel ander gedrag. ‘Overdag drijven de zeepaardjes op hun buik – ze zijn moeilijk te herkennen, ze verstoppen zich,’ vertelt Mason. ‘Maar ’s nachts zwemmen ze hoger in de vegetatie. Hun houding is rechtop en je kunt ze zien.’

Het gedrag van deze zeepaardjes laat zich niet noodzakelijkerwijs vertalen naar dat van andere zeepaardjes. Omdat ze zo geïsoleerd leven, kan het uniek zijn.

Beschermd gebied, gesloten voor publiek

Toen Mason haar nachtelijke duik maakte, was de lagune nog voor iedereen toegankelijk. Maar dankzij haar jarenlange onderzoek kreeg de Bahamas National Trust het voor elkaar dat de lokale overheid er beschermd gebied van maakte.

Onderzoeer Sarah Foster van de nonprofit-organisatie Project Seahorse inspecteert een van de kleine bewoners in Sweetings Pond.

Marien ecoloog Heather Mason en haar team hebben ieder zeepaardje gefotografeerd en hun maten vastgelegd.

Twee jaar geleden werd Sweetings Pond onderdeel van het nieuwe Seahorse National Park, een reservaat van 548 hectare met daarin Hatchet Bay Cave, een van de langste droge grottenstelsels van de Bahama’s. Het park is nu dicht voor het publiek, en de stichting vindt conservatie belangrijker dan toegankelijkheid.

Een zee aan onbeantwoorde vragen

Mason is nog steeds de data aan het verwerken die ze meer dan tien jaar geleden verzamelde en hoopt terug te keren. De antwoorden op vragen over hoe zeepaardjes elkaar het hof maken, de reden van de mannelijke zwangerschap, en waar zeepaardbaby’s heengaan als ze geboren worden, drijven nog steeds rond.

Zeepaardjes vangen hun prooi door stil te zitten en te wachten. Hun ogen kunnen onafhankelijk van elkaar bewegen. Zo scannen ze de omgeving op prooien: schaaldieren, plankton en larven. Hun lichamen zijn erop gebouwd de prooi snel naar binnen te zuigen.

‘Voordat ik aan dit project begon, had ik niet zo snel dit woord gebruikt, maar Sweetings Pond is magisch,’ zegt Mason. ‘Er is een zee aan vragen om te beantwoorden.’ Voor nu zijn de zeepaardjes veilig in hun lagune, en hoeven ze hun geheimen nog niet prijs te geven.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!