Met zijn enorme, sikkelvormige hoektanden spreekt de sabeltandtijger al meer dan een eeuw tot de verbeelding. Misschien ken je hem als Diego uit Ice Age, maar dit prehistorische roofdier was allesbehalve een sprookjesfiguur. De sabeltandtijger leefde tussen 2,5 miljoen en 10.000 jaar geleden, en verdween daarna voorgoed van het toneel. Wat weten we over dit indrukwekkende dier – en waardoor kon deze fantastische jager toch uitsterven?
Wat was de sabeltandtijger?
De sabeltandtijger, wetenschappelijk bekend als Smilodon (letterlijk: ‘beitel- of snijtand’), was een geslacht van katachtigen. Ondanks zijn naam was hij geen directe verwant van de moderne tijger. Lang werd Smilodon afgeschilderd als een woeste jager in open grasvlaktes, die achter grote prooien als bizons en wilde paarden aanzat.
Leestip: 5 keer werd de aarde getroffen door een massa-extinctie. Hoe kon dat gebeuren?
Maar fossielen en recent onderzoek schetsen een genuanceerder beeld. Smilodon leefde ook in bosrijke gebieden en jaagde vermoedelijk vooral op dieren die zich met bladeren voedden, zoals herten en tapirs. Hij kon een gewicht bereiken van meer dan 270 kilo, met hoektanden die tot achttien centimeter lang waren.
Hoektanden als dodelijk precisiewapen
Onderzoek uit 2010 laat zien dat Smilodon fatalis, een van de drie bekende soorten, zijn tanden gebruikte voor een zeer specifieke jachttechniek. In plaats van langdurige gevechten probeerde hij zijn prooi eerst te vloeren, om vervolgens met één gerichte steek in de hals of een ander kwetsbaar lichaamsdeel toe te slaan.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
De meeste prooien stierven snel door bloedverlies. Als deze tactiek faalde, kon de sabeltandtijger zijn slachtoffer alsnog doodbijten. De indrukwekkende hoektanden dienden niet alleen voor de jacht, maar waarschijnlijk ook als machtsvertoon tegenover soortgenoten.
Smilodon was niet het enige dier met zulke opvallende hoektanden. In dezelfde periode leefde ook Thylacosmilus, een buideldier met sabeltanden en een verre verwant van de kangoeroe en wombat. Ondanks de uiterlijke gelijkenis was dit dier geen roofdier, maar vermoedelijk een aaseter, die zijn tanden gebruikte om karkassen open te scheuren.
Sabeltandtijgers in Nederland?
Hoewel Smilodon vooral in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika voorkwam, zijn ook dichter bij huis fossielen van sabeltandkatten gevonden. In de Noordzee en de Oosterschelde werd een onderkaak aangetroffen van Homotherium latidens, een verwant die tot ongeveer 30.000 jaar geleden in Europa leefde.
Tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien, stond de zeespiegel zo’n 120 meter lager dan nu. Grote delen van de huidige Noordzee lagen droog en vormden een rijk ecosysteem waarin talloze diersoorten leefden.
Waarom stierf de sabeltandtijger uit?
De exacte oorzaak van het uitsterven van de sabeltandtijger blijft onderwerp van debat. Lange tijd werd gedacht dat voedseltekort de doorslag gaf, maar onderzoek in PLOS ONE laat zien dat er rond het einde van zijn bestaan nog voldoende prooidieren waren. Ook hevige concurrentie met andere grote roofdieren, zoals de reuzenwolf en de holenleeuw, blijkt minder groot dan eerder aangenomen.
Leestip: Deze onzichtbare grens door Indonesië bepaalt al miljoenen jaren welke dieren waar leven
Hoe kwam de sabeltandtijger dan toch aan zijn einde? Volgens een studie in Current Biology lijken ecologische veranderingen de belangrijkste oorzaak te zijn: klimaatverandering zorgde ervoor dat de sabeltandtijger op andere soorten moest jagen. Deze verschuivingen in het dieet zouden mogelijk hebben bijgedragen aan zijn uitsterven.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
