Voor veel mensen is Spartacus vooral een filmheld: de ontsnapte slaaf die het opneemt tegen het machtigste rijk van zijn tijd. Maar achter de mythe schuilt een waargebeurd verhaal van geweld, wanhoop en verzet. Wie was Spartacus werkelijk, waarom kwam hij in opstand tegen Rome – en hoe wist hij een slavenleger uit te bouwen dat de senaat tot paniek dreef?
Onvrede op een gladiatorenschool
Spartacus wordt rond 111-109 v.C. geboren in Thracië, een gebied dat tegenwoordig delen van Griekenland, Bulgarije en Turkije omvat. Op jonge leeftijd dient hij waarschijnlijk in de hulptroepen van het Romeinse leger. Na desertie wordt hij gevangengenomen en als slaaf verkocht. Uiteindelijk belandt hij in een gladiatorenschool in Capua, beheerd door lanista Gnaeus Cornelius Lentulus Batiatus.
Daar weigert Spartacus zich neer te leggen bij een leven als vechtmachine voor het amusement van anderen. Samen met medegladatoren beraamt hij een ontsnapping die het begin zal vormen van de grootste slavenopstand uit de Romeinse geschiedenis.
Waarom kwam Spartacus in opstand?
Veel gladiatoren zijn slaven, krijgsgevangenen en criminelen. Zij moeten verplicht deelnemen aan gevechten op leven en dood, en dit voor het vermaak van het volk (‘geef ze brood en spelen!’). Spartacus besluit samen met de Gallische gladiatoren Oenomaus en Crixus zijn medegevangenen aan te sporen te vechten voor hun vrijheid.
Met messen uit de keuken en buitgemaakte wapens weten uiteindelijk zo’n zeventig van de tweehonderd rebellerende gladiatoren de weg naar buiten te vinden. Ze vluchten naar de top van de Vesuvius, een vulkaan ten zuiden van Capua.
Aanvankelijk sturen de Romeinse gezaghebbers slechts één detachement om deze rebellie de kop in te drukken, maar algauw blijkt dat ze de situatie hebben onderschat. Het nieuws over ontsnapte slaven en muiterijen verspreidt zich als een lopend vuurtje, waarna veel slaven hun baas ontvluchten en zich aansluiten bij Spartacus.
De Derde Slavenoorlog
In 73 v.C. krijgt de Romeinse praetor Gaius Claudius Glaber de nobele taak om een eind te maken aan de opstand. Maar zijn haastig samengestelde leger van drieduizend man blijkt niet bestand tegen de strijdlust en gevechtservaring van de ontsnapte gladiatoren.
Spartacus en zijn mannen verslaan de legionairs van Glaber op de Vesuvius en confisqueren hun wapens en militaire uitrusting. Hierna sluiten hordes slaven aan bij het leger van Spartacus, dat volgens sommige bronnen uiteindelijk zo’n zeventigduizend manschappen telt.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Wat volgt is de Derde Slavenoorlog (73-71 v.C.). Spartacus trekt noordwaarts met het doel Italië te verlaten en vrijheid te bereiken. Maar interne verdeeldheid breekt het leger op. De Gallische leider Crixus blijft achter om te plunderen en wordt door Romeinse troepen uitgemoord.
Wie versloeg Spartacus?
Hoewel Spartacus na een overwinning bij Mutina (Modena) de kans heeft om de Alpen over te steken, keert hij toch terug richting Rome, om wraak te nemen voor de moord op Crixus en zijn leger. De Romeinen zien hierdoor de kans om de genadeslag uit te delen aan Spartacus en zijn troepen. Ze sturen de rijkste man van Rome op hem af.
Marcus Licinius Crassus, de eigenaar van een privébrandweerkorps uit Rome, moet de slavenopstand uiteindelijk neerslaan. Er wordt wel eens gespeculeerd of ook Julius Caesar een rol heeft gespeeld bij het verslaan van Spartacus, maar in deze periode is Caesar nog druk bezig om zijn politieke carrière te ontwikkelen.
Crassus, die geen ervaring heeft als commandant, krijgt de beschikking over een sterk leger dat hij goed in het gareel weet te houden met zware lijfstraffen. Zijn idee is om Spartacus te omsingelen, maar daarvoor moet de senaat eerst een derde front beginnen om de rebellen klem te zetten.
Leestip: Was dit de wreedste Romeinse keizer ooit?
Het slavenleger, inmiddels sterk verzwakt door de voortdurende strijd tegen de Romeinen en interne conflicten, besluit de confrontatie aan te gaan. In de veldslag tegen Crassus sterven bijna alle opstandelingen, onder wie Spartacus zelf. De duizenden overlevenden worden gekruisigd langs de Via Appia: de weg van Capua naar Rome.
Omdat het lichaam van Spartacus nooit wordt teruggevonden, blijven de Romeinen lange tijd vrezen dat de Thraciër ooit weer op zal duiken. Maar Spartacus heeft dat tot op heden niet gedaan.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
