‘De man die al tweeëntwintig jaar niet meer geslapen heeft,’ kopt de Franse krant L’Express du Midi op 30 december 1937. Het gaat over de Hongaarse oorlogsveteraan Pál Kern, die beweert sinds een kogelwond in zijn hoofd geen moment meer te hebben geslapen. Zijn opmerkelijke verhaal haalt kranten over de hele wereld en houdt ook artsen bezig. Maar sliep Kern werkelijk ruim twintig jaar niet? En kan een mens überhaupt zo lang zonder slaap overleven?
Gewond aan het Oostfront
Als in de zomer van 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, meldt de Hongaarse klerk Pál Kern zich vrijwillig om in het Oostenrijks-Hongaarse leger te dienen. Kern wordt gestationeerd in de Karpaten en strijdt aan het Oostfront tegen de Russen. Hij ontvangt verschillende onderscheidingen en wordt uiteindelijk bevorderd tot luitenant.
In zijn nieuwe functie krijgt Kern op 24 juni 1915 de opdracht om een aanval op Russische loopgraven te leiden. Zijn eenheid stuit op hevige weerstand. ‘We werden getroffen door een hagel van granaatscherven en machinegeweervuur. Ik zag mijn mannen als vliegen neervallen en plotseling voelde ik een hevige schok in mijn hoofd. Ik verloor het bewustzijn,’ vertelt Kern later over de aanval.
Na drie weken ontwaakt Pál Kern uit coma
Kern ontwaakt drie weken later in het ziekenhuis van Lemberg, het huidige Lviv, uit een coma. Volgens verslagen over zijn verwonding is hij tijdens de aanval in het hoofd geraakt. De kogel zou via zijn slaap zijn binnengedrongen en zijn frontale hersengebied hebben beschadigd.
In Lemberg wordt Kern geopereerd om de kogel te verwijderen. De operatie slaagt en tegen de verwachtingen in ontwaakt hij. Niet lang daarna doet zich volgens Kern echter een nieuw en veel raadselachtiger probleem voor: hij zegt niet meer te kunnen slapen.
Vanaf dat moment zegt Kern nooit meer te slapen
‘Ik vond het heel normaal om de drie of vier dagen na mijn ontwaking niet te slapen,’ herinnert Kern zich later. ‘Ik had vreselijke hoofdpijn. Mijn lijden was onbeschrijfelijk. Ik werd naar een kuuroord gestuurd waar artsen me met alle zorg behandelden. De pijn en krampen verdwenen na een paar weken, maar de slaap keerde nooit meer terug.’
Na de oorlog reist Kern door Europa en laat hij zich door verschillende artsen en wetenschappers onderzoeken. Toch wordt nooit overtuigend vastgesteld waarom hij naar eigen zeggen niet meer slaapt. Ook met de toen beschikbare onderzoeken kan niet objectief worden aangetoond dat hij daadwerkelijk helemaal geen slaap krijgt.
Dat onderscheid is belangrijk. Mensen kunnen korte periodes slapen zonder zich daarvan bewust te zijn, en bij sommige slaapstoornissen kan de ervaren hoeveelheid slaap sterk afwijken van de werkelijk gemeten slaap. De moderne methoden waarmee hersenactiviteit tijdens de slaap nauwkeurig kan worden geregistreerd, waren in Kerns tijd bovendien nog nauwelijks beschikbaar.
Hoe leef je als je nooit slaapt?
Zonder antwoorden of uitzicht op genezing probeert Kern zijn leven zo goed mogelijk weer op te pakken. Hij gaat bij het ministerie voor pensioenen werken, trouwt en krijgt een dochter. In 1925 verlaat zijn vrouw hem, volgens Kern omdat ‘hij ’s nachts door het huis zwierf en ze zich schaamde voor zijn conditie’. Kern hertrouwt en krijgt nog drie kinderen.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Kern wordt in de jaren die volgen wereldnieuws en haalt de kranten in Hongarije, Frankrijk, Australië en Argentinië. In een artikel in Dimanche Illustré van 2 januari 1938 beschrijft de Belgisch-Franse journalist Clément Vautel het dagelijks leven van Kern.
‘Na zijn werkzaamheden gaat Pál Kern naar huis. Hij praat met zijn familie tot zij naar bed gaan, en brengt zijn nacht door met lezen en het luisteren naar de radio.’ Ook zwerft Kern ’s nachts door de stad, waar hij cafés en danszalen bezoekt.
Kern slaapt naar eigen zeggen niet – maar raakt wel uitgeput
Hoewel Kern in gesprekken met journalisten aangeeft dat hij zich over het algemeen goed voelt, is hij niet blij met zijn situatie: ‘Ik slaap niet en ik kan niet naar bed, want er is niets erger dan in bed liggen en niet kunnen slapen. Ik heb de beste neurologen geraadpleegd, ik heb slaapmiddelen geslikt. Maar niets, helemaal niets kon me genezen.’
Opvallend genoeg zegt Kern wel vermoeidheid te ervaren, ondanks zijn bewering dat hij nooit slaperig wordt. Hij heeft geregeld hoofdpijn en pijn in zijn armen en benen. Af en toe gaat hij op bed liggen en sluit hij zijn ogen om uit te rusten, maar naar eigen zeggen wordt hij onrustig als hij dat te lang doet. Omdat Kern beweert 24 uur per dag wakker te zijn, eet hij bovendien meer: vier maaltijden overdag en vier ’s nachts.
Kan een mens werkelijk tientallen jaren zonder slaap?
Dat Kern tientallen jaren werkelijk geen moment heeft geslapen, kan op basis van de beschikbare historische bronnen niet worden vastgesteld. De krantenartikelen bewijzen vooral dat Kern dit zelf verklaarde en dat zijn geval destijds veel aandacht trok.
Een mogelijke verklaring is dat hij wél korte perioden sliep zonder die zelf als slaap te ervaren. Zulke slaapmisperceptie is tegenwoordig een bekend verschijnsel. Ook microslaap – zeer korte slaapmomenten die soms maar enkele seconden duren – kan ongemerkt optreden. Zonder moderne slaapregistratie is achteraf onmogelijk vast te stellen hoeveel Kern werkelijk sliep.
Zijn verhaal blijft daardoor even fascinerend, maar om een andere reden: niet omdat bewezen is dat een mens tientallen jaren zonder slaap kan overleven, maar omdat artsen destijds geen overtuigende verklaring konden geven voor wat Kern zelf ervoer.
Uiteindelijk wordt Pál Kern op 59-jarige leeftijd ernstig ziek en overlijdt hij op 6 maart 1943. Historische berichten noemen neurologische en cardiovasculaire problemen rond zijn dood, maar er is onvoldoende bewijs om die rechtstreeks in verband te brengen met zijn vermeende jarenlange slapeloosheid.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
