Op 14 juli 1808 bereikt voor het eerst een vrouw de top van de Mont Blanc. De beklimming put haar volledig uit en haar metgezellen moeten haar onderweg meer dan eens te hulp schieten. Maar Paradis zet door, slaagt in haar missie én keert veilig terug. Het levert haar de bijnaam Marie de Mont Blanc op. Wie was deze vrouw die zich waagde aan een berg die tot dan toe uitsluitend door mannen was bedwongen?
Waarom de Mont Blanc ooit de ‘vervloekte berg’ werd genoemd
Marie Paradis – niet te verwarren met tijdgenoot Maria Theresia von Paradis, een Oostenrijkse componist – wordt omstreeks 1778 geboren in de vallei van Chamonix, aan de voet van de hoogste berg van de Alpen.
Wanneer ze ongeveer acht jaar oud is, bereiken slechts enkele kilometers verderop twee alpinisten als eersten de top van de Mont Blanc. Een heldhaftige prestatie vanwege de duizelingwekkende hoogtes, maar in die tijd is het niet uitsluitend een fysieke uitdaging.
In veel volksverhalen krijgen de gevaarlijke en onvoorspelbare landschappen namelijk een bovennatuurlijke betekenis en er doen verhalen de ronde over draken, heksen en duistere krachten. Het massief wordt zelfs aangeduid als Montagne Maudite, oftewel: de vervloekte berg.
De eerste beklimming van de Mont Blanc
Onder invloed van de Verlichting en aangemoedigd door de Geneefse natuuronderzoeker Horace Bénédict de Saussure, die de berg wil gebruiken als een soort natuurlijk laboratorium, zijn het de Fransmannen Jacques Balmat en Michel Paccard die de eerste succesvolle poging wagen.
In de jaren daarna klimt Balmat nog vele malen naar de top van de berg, maar het zal nog 22 jaar duren voordat er een vrouw op de top van de Mont Blanc staat. Dat gebeurt uiteindelijk op 14 juli 1808 en het is diezelfde Balmat die Paradis op haar historische klim vergezelt.
Bergbeklimmen was een mannenwereld
Maar wat bewoog mensen ertoe om de hoogste berg van West-Europa te beklimmen? Destijds was de bergsport nog vrijwel uitsluitend voorbehouden aan de mannelijke elite: aanvankelijk aan Europese biologen, wetenschappers en avonturiers, later aan hen die de tijd en het geld hadden voor een bergexpeditie.
Toch werd de sport in die eerste jaren vooral gezien als een roekeloze verspilling van geld. Dat gold voor mannen, maar al helemaal voor vrouwen. Het was immers geen pretje om met een korset en lange rok naar boven te klimmen, zoals ook te zien is op de afbeeldingen bovenaan en hieronder.
Waarom Marie Paradis besloot de Mont Blanc te beklimmen
Dus wat deed een vrouw van eenvoudige komaf op de top van de Mont Blanc? Er wordt gedacht dat Paradis voornamelijk opportunistische redenen had om mee te gaan met de expeditie van Balmat.
Gemeenschappelijke vrienden hadden haar overtuigd dat de ‘eerste vrouw op de Mont Blanc’ een garantie zou zijn voor roem en rijkdom. ‘We gaan naar boven, ga met ons mee. Reizigers zullen je daarna komen opzoeken en je cadeaus geven,’ zouden ze gezegd hebben.
Voor Paradis, die werkte als dienstmeid, zou de publiciteit goed van pas komen. Maar hoewel ze werd omschreven als sterk, een goede wandelaar en een ‘dappere meid’, was ze ook realistisch: ze was er niet van overtuigd dat ze de top zou bereiken. Daarop beloofden de gidsen om haar desnoods naar boven te tillen.
Tijdens de beklimming raakt Marie Paradis volledig uitgeput
En dat is exact wat er die dag gebeurde. Tijdens de beklimming raakte ze zo uitgeput dat haar metgezellen haar moesten helpen. ‘Toen ik het Grote Plateau bereikte, kon ik niet meer lopen,’ zo wordt later opgetekend in het boek True Tales of Mountain Adventures van Aubrey Le Blond. ‘Ik voelde me erg ziek en ging in de sneeuw liggen. Ik hijgde als een kip in de hitte. Ze hielden me aan mijn armen vast en sleepten me mee.’
Op een gegeven moment zou Paradis zelfs hebben gesmeekt: ‘Gooi me in een spleet en ga zelf maar verder!’ Maar haar vrienden lachten het weg en verzekerden haar dat ze de top zou bereiken.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Zij kregen gelijk, maar of die mijlpaal op het conto van Paradis is te schrijven, valt te betwijfelen. In haar eigen woorden: ‘Ze grepen me vast, ze sleepten me, ze duwden me, ze droegen me, en eindelijk kwamen we aan. Eenmaal op de top kon ik niets duidelijk zien, ik kon niet ademen, ik kon niet spreken.’
Wat haar beklimming betekende voor vrouwen in het alpinisme
Uiteindelijk levert de expeditie Paradis de bijnaam Marie de Mont Blanc én een mooi inkomen op, precies zoals haar vrienden hadden voorspeld.
Hoewel in de decennia daarna nog regelmatig wordt betwist of ze een ware ‘bergbeklimmer’ kan worden genoemd, weet ze wel door te dringen tot een wereld die op dat moment nog vrijwel uitsluitend aan mannen is voorbehouden. Met haar moed effent ze het pad voor de vrouwelijke alpinisten die in haar voetsporen zullen treden. Dat alleen al is reden voor erkenning.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Stéphanie is freelance (reis)journalist en fotograaf. Ze schrijft voor National Geographic het liefst over onderwerpen waar ze ook in het dagelijks leven niet over uitgepraat raakt. Met ruim vijftig landen op de teller is reizen een van haar grote hobby's, maar eerlijk is eerlijk: in haar volkstuintje is ze minstens zo gelukkig als ver weg.
