De gedeeltelijke zonsverduistering van augustus laat zich moeilijk overtreffen, maar ook september biedt een indrukwekkend astronomisch programma. Dit zijn deze maand de belangrijkste momenten om de nachtelijke hemel in de gaten te houden.
8 september - Maan ontmoet Jupiter
De maan voegt zich een paar uur voor de zonsopgang op 8 september bij Jupiter en zal boven de oostelijke horizon bewegen. Kijk rond 4.00 uur lokale tijd naar de hemel: het duo blijft zichtbaar tot zonsopgang.
11-12 september - Nieuwe Maan
Sterren kijken gaat het best rond nieuwe maan, omdat er dan nauwelijks maanlicht is. Zoek je op zo’n moment een donkere plek op, zoals Nationaal Park Lauwersmeer of de Boschplaat op Terschelling, dan kun je misschien sterrenstelsels, nevels en het heldere centrum van de Melkweg zien.
De nieuwe maan valt deze maand in de nacht van 11 op 12 september. Het is dan zeker de moeite waard om eropuit te trekken. Dit is een van de laatste perioden in 2026 waarin we het centrum van de Melkweg vanaf het noordelijk halfrond kunnen zien. Na november is het pas in het voorjaar weer zichtbaar.
14 september - Maan nadert Venus
De avondschemering ziet er op 14 september extra betoverend uit. Kort na zonsondergang verschijnt de sikkelvormige maan boven de westelijke horizon, op minder dan vijf graden van Venus. Dat is ongeveer de breedte van je drie middelste vingers wanneer je ze naast elkaar houdt. Het duo schittert ongeveer een uur lang voordat het onder de horizon verdwijnt.
18 september - Venus bereikt maximale helderheid
Op de avond van 18 september bereikt Venus haar grootste helderheid tijdens haar verschijning aan de avondhemel in 2026. Ze bereikt dan een magnitude van -4,8, al verschilt dat nauwelijks van de nachten ervoor en erna.
Ter vergelijking: de volle maan heeft een magnitude van ongeveer -12. Toch is het de moeite waard om Venus in de gaten te houden. Dankzij haar helderheid is ze een van de gemakkelijkst te vinden hemellichamen, zelfs vanuit helder verlichte steden. Ze verschijnt kort na zonsondergang boven de westelijke horizon. Let ook op Mercurius, die er vlak naast staat.
22 september - Herfstequinox en toename van aurora-activiteit
Op 22 september begint op het noordelijk halfrond officieel de herfst. Daarna zal het niet lang meer duren voordat de bladeren beginnen te verkleuren. Maar dat is niet de enige verandering die de wisseling van de seizoenen met zich meebrengt, want rond de equinoxen neemt ook de kans op verhoogde noorderlichtactiviteit toe.
Dat komt doordat de kanteling van de aarde gunstigere omstandigheden creëert voor de zonnewind. Een toename van de activiteit is niet gegarandeerd en het is ook niet gezegd dat we vanuit Nederland iets te zien krijgen, maar toch luidt de equinox het poollichtseizoen in met een golf van opwinding. Hoewel de elfjarige piek in de zonneactiviteit, het zonnemaximum, voorbij is, kunnen we ook dit jaar indrukwekkende verschijnselen zien, vooral op arctische breedtegraden.
Maak een gratis account aan voor meer gepersonaliseerde content.25 september - Mars voegt zich bij de Tweelingen
Het sterrenbeeld Tweelingen staat vooral bekend om zijn tweelingsterren Castor en Pollux. Op de ochtend van 25 september krijgt het tweetal echter tijdelijk gezelschap. Mars zal zich bijna perfect uitlijnen met de tweeling, waardoor een gemakkelijk herkenbaar trio aan de oostelijke hemel ontstaat, met Castor bovenaan, Pollux in het midden en de oranje getinte Mars eronder. Kijk verder naar beneden aan de hemel om ook de heldere Jupiter vlak bij de horizon te zien.
26 september - Volle Oogstmaan en Saturnus
Kijk op de avond van 26 september uit naar de volle maan wanneer die opkomt. Deze zogenoemde oogstmaan bereikt haar grootste helderheid kort voor 19.00 uur. Je kunt haar het best bekijken rond zonsondergang of zonsopgang. Door een optisch effect dat bekendstaat als de maanillusie lijkt de maan vlak boven de horizon groter en helderder. Op dat moment kan ze bovendien extra oranje kleuren.
De volle oogstmaan reist niet alleen. Saturnus volgt haar kort na haar opkomst. De twee bewegen de hele nacht samen en blijven binnen zes graden van elkaar. Met een telescoop kun je ook Neptunus in de buurt zien.
De hele maand september - Andromedastelsel
Het Andromedastelsel is deze maand een van de best zichtbare hemelobjecten. Het is het dichtstbijzijnde grote sterrenstelsel bij onze Melkweg, ligt op zo’n 2,5 miljoen lichtjaar van de aarde en heeft een diameter die ongeveer twee keer zo groot is als die van de Melkweg.
Andromeda is, net als onze Melkweg, een spiraalstelsel en komt het best tot zijn recht aan een donkere, afgelegen hemel. Met het blote oog zie je het als een vage lichtvlek, maar met een verrekijker of kleine telescoop is het veel indrukwekkender. Het stelsel is het best zichtbaar wanneer het op zijn hoogste punt aan de hemel staat, rond middernacht of 1.00 uur lokale tijd.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Stéphanie is freelance (reis)journalist en fotograaf. Ze schrijft voor National Geographic het liefst over onderwerpen waar ze ook in het dagelijks leven niet over uitgepraat raakt. Met ruim vijftig landen op de teller is reizen een van haar grote hobby's, maar eerlijk is eerlijk: in haar volkstuintje is ze minstens zo gelukkig als ver weg.
