Alles over maanlandingen.

Van de eerste mens op de maan tot aan nu.

Waar is de maan van gemaakt en hoe ontstond hij? Kom meer te weten over de heftige oorsprong van de maan, over de schijngestalten die de vroegste kalenders bepaalden en over de eerste verkenningstocht naar de enige natuurlijke satelliet van de aarde, een halve eeuw geleden.

Foto van National Geographic
Gepubliceerd 24 jun. 2021 14:36 CEST, Geüpdatet 16 jul. 2021 14:32 CEST

Sterrenkijker t.w.v. 175 euro winnen?

Haal de ruimte-ontdekker in je naar boven met deze klassieke National Geographic telescoop. Breng de grote planeten dichterbij, verken andere sterrenstelsels, ontdek de indrukwekkende ringen van Saturnus en bekijk de nevels op een nieuwe maannacht. Doe mee en maak kans!

Iedereen heeft de beroemde zin "That's one small step for man, one giant leap for mankind" misschien wel eens gehoord. Deze zin werd uitgesproken door de Amerikaanse astronaut Neil Armstrong, toen hij als eerste mens een voet op de maan zette. Tijdens deze gebeurtenis zaten er meer dan een miljoen mensen aan het beeld gekluisterd om zo indirect deze historische gebeurtenis mee te maken. Inmiddels is het al meer dan 50 jaar geleden dat de eerste maanlanding plaatsvond. Hoe ging de maanlanding in 1969 er aan toe? Hoe werkt een maanlanding en waarom werd Neil Armstrong beroemd als eerste man op de maan?

Lees ook: De evolutie van het ruimtepak

De eerste maanlanding

De eerste maanlanding eind jaren 60 was groot nieuws en iedereen in de wereld keek mee tijdens deze gebeurtenis. De exacte datum van de eerste maanlanding is 20 juli 1969. Op deze historische dag zette astronaut Neil Armstrong als eerste mens voet op de maan.

Deze maanlanding was in het kader van de zogenaamde 'space race' tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Na de Koude Oorlog liepen de spanningen hoog op tussen deze landen en ze wilden elkaar de loef afsteken. De Amerikanen stelden zich asl doel om voor het einde van dejaren '60 een mens naar de maan te sturen. De Sovjet-Unie slaagde er als eerste in om een primeur te hebben, zij stuurde namelijk het eerste voorwerp dat door mensen was gemaakt naar de maan. De Loena 2 was een onbemande maansonde en landde op 13 september 1959 op de maan. Helaas was het geen zachte landing, want de maansonde sloeg ter pletter op de maan. Uiteindelijk wonnen de Amerikanen de strijd met de eerste man op de maan in 1969. De maanlanding was dan ook de eerste succesvolle maanlanding en schreven daarmee geschiedenis.

Lees ook: Blik vooruit: de toekomst van de ruimtevaart volgens André Kuipers

De twee astronauten verbleven een korte tijd op het maanoppervlakte. In deze periode hadden ze onder andere een gesprek met Richard Nixon, maaktn ze de beroemde foto van de eerste voetafdruk op de maan en plantten ze de Amerikaanse vlag. Daarnaast werden verschillende metingen uitgevoerd en verzamelden ze meer dan 400 kilo maanstenen om mee naar de aarde te nemen.

De maan 101
Waar is de maan van gemaakt en hoe ontstond hij? Kom meer te weten over de heftige oorsprong van de maan, over de schijngestalten die de vroegste kalenders bepaalden en over de eerste verkenningstocht naar de enige natuurlijke satelliet van de aarde, een halve eeuw geleden.

Wie was de eerste mens op de maan?

Apollo 11 was lang niet het eerste ruimteraket dat de aarde verliet. Voor 1969 waren er al verschillende ruimte reizen gemaakt. De Rus Joeri Gagarin was de eerste mens die een ruimtereis maakte in 1961. Daarnaast zijn er al verschillende dieren in de ruimte geweest, zij werden gebruikt om te kijken wat het effect was van hoge temperaturen en snelle drukveranderingen. Toch is Neil Armstrong de eerste mens op de maan. Maar hij was niet alleen. Samen met de twee andere Amerikaanse astronauten - Edwin 'Buzz' Aldrin en Michael Collins – waren ze de eerste Amerikanen die een succesvolle bemande maanlanding maakten.

Lees ook: Vier 50 jaar maanlanding op National Geographic

Voor alle drie deze astronauten was het niet de eerste keer dat ze de ruimte bezochten. Zo was Neil Armstrong in 1966 al in de ruimte geweest tijdens de Gemini 8 missie. Tijdens de Apollo 11 missie was Neil Armstrong de leider. Vandaar dat Neil Armstrong ook altijd direct met een maanlanding in 1969 in verband wordt gebracht. Zijn mede-astronaut Edwin Aldrin was ook al een keer eerder in de ruimte geweest. Tijdens de Gemini 12 missie maakte Edwin Aldrin een ruimtewandeling van meer dan 5,5 uur lang, een record toentertijd. Edwin was tijdens deze missie de piloot van de maanlander, waarmee ze uiteindelijk op het maanoppervlakte landen. Michael Collins, de piloot van de commando en service module, was ook al een keer eerder in de ruimte geweest. Tijdens de Gemini 10 missie in 1966 was hij ook als piloot. Na deze drie Amerikanen zijn er nog 9 andere Amerikaanse astronauten geweest die een bezoek hebben gebracht aan de maan.

Het Apollo programma

De eerste man op de maan in 1969 was het succesvolle resultaat van het ruimtevaartproject Apollo. Het programma bestond uit 17 ruimtevaart vluchten die tussen 1968 en 1972 zijn uitgevoerd. De laatste 11 vluchten van dit project waren bemande ruimtevaart vluchten. Voorafgaand aan de succesvolle maanlanding waren de missieplanners al meer dan twee jaar bezig om te onderzoeken waar en hoe de maanlander het beste op de maan kon landen. Na jaren van onderzoek, hard werken en risico’s was de Apollo 11 de eerste succesvolle vlucht. Naast dit grote hoogtepunt kent het project ook dieptepunten. Zo brak er brand uit tijdens een bemande testvlucht van de AS-204. Er waren op dat moment drie astronauten aanwezig en ze kwamen tijdens de brand om het leven. Na dit ongeluk kreeg de missie een nieuwe naam, namelijk Apollo 1.

Lees ook: Geologen geschokt: is de maan tektonisch actief?

Na het voltrekken van deze ramp stopte NASA niet met het onderzoek en ze gingen door met het onderzoek naar mogelijkheden voor een maanlanding. In 1968 was de Apollo 7 de eerste bemande vlucht die de aarde verliet en vloog een rondje rondom de aarde. Apollo 8 was de eerste ruimteraket die om de maan heen cirkelde. Daarna volgde nog twee testvluchten voordat Apollo 11 de eer kreeg om te landen op de maan. Een maand voordat de Apollo 11 vertrok vloog de Apollo 10 nog een ronde om de maan en daarna stonden alle lichten op groen. En op 16 juli 1969 verliet de Apollo 11 de aarde. Om vervolgens vier dagen later te landen op de maan. Daarna volgde er nog vijf succesvolle maanlandingen. Op 19 december 1972 was de laatste maanlanding en Apollo 17 was daarmee ook het einde van het Apollo ruimtevaartproject.

Lees ook: SpaceX benoemt eerste toerist die naar de maan gaat

Het Apollo programma laat ook goed de mentaliteit van die periode zien. Het was namelijk ook een riskant project waarbij risico’s werden genomen, maar in die tijd dacht iedereen nog dat wanneer een situatie erom vraagt het nodig is om risico’s te nemen. Dat had ook te maken met de Tweede Wereldoorlog en de risico’s en uitdagingen die er toen speelde. Niet alleen de onderzoekers namen risico’s, ook de astronauten waren bereid om risico’s te nemen. Vele astronauten hadden ervaring als gevechtspiloot in de Koreaoorlog en waren dan ook niet onbekend met het nemen van risico’s. De astronauten wisten bij voorbaat al dat de kans bestond dat ze een missie niet overleefden. Zo had de Apollo 13 een explosie aan boord en met veel geluk konden de astronauten ongedeerd terugkeren naar de aarde.

Sneeuwwandelaars kijken tijdens de winterzonnewende in 2010 naar de bijna volle maan die opkomt achter de top van de Weissfluhjoch in de Zwitserse plaats Arosa.

Foto van Alessandro Della Bella, Keystone/ AP

12 mensen op de maan

Apollo 11 was, zoals de naam doet vermoeden, het 11e ruimteraket welke van de aarde vertrok om richting de maan te reizen. Toch was dit de eerste ruimtevlucht die een succesvolle maanlanding maakte. De definitie van een maanlanding is namelijk dat bemand of onbemand ruimteschip, welke door mensen is gemaakt, succesvol op het maanoppervlakte landt. De eerste maanlanding was in 1969. Na deze succesvolle maanlanding heeft NASA nog vijf keer een succesvolle maanlanding gemaakt. Dat maakt het totaal aantal astronauten die de maan hebben bezocht op 12.

Naast de 12 astronauten die daadwerkelijk op de maan zijn geweest zijn er ook nog eens 12 astronauten geweest die de invloedsfeer van de maan hebben bereikt. Bijvoorbeeld de astronauten in de commandomodule. Zij cirkelden rondom de maan in afwachting van de andere astronauten maar ze hebben nooit op de maan gelopen. Ook de bemanning van de Apollo 13 behoren tot de 12 astronauten die wel een ruimtevlucht naar de maan hebben gemaakt maar niet op de maan zijn geweest.

Lees ook: Aarde heeft nog twee verborgen 'manen'

De laatste astronauten die een voet op de maan zette waren Eugene Cernan en Harrison Schmitt. Zij waren twee van de drie astronauten die deelnamen aan de Apollo 17 missie in 1972. Ze zijn drie dagen op het maanoppervlakte verbleven en reden in een maanwagentje ruim 35 kilometer om gegevens over het maanoppervlak te verzamelen. Na 1972 kwamen de missies naar de maan stil te liggen.

Op 14 december 1972 maakte Apollo 17 de terugreis van de maan naar de aarde. Tot op heden zijn deze astronauten de laatste mensen die op de maan zijn geweest. Volgens ruimtevaartdeskundige Erik Laan heeft het feit dat er tot op heden geen maanmissie meer zijn geweest vooral te maken met het gebrek aan financiële middelen. Er waren namelijk meer dan honderden mensen bezig met dit project en is miljarden in geïnvesteerd. Het Apollo-ruimtevaartproject kostte toentertijd 27 miljoen dollar.

Sinds vandaag de dag is het Apollo project niet alleen het meest succesvolle ruimteproject, maar ook het duurste project wat in de ruimtevaartgeschiedenis is uitgevoerd. Dit had te maken met het de ‘space race’. Amerika wilde ten koste van alles deze wedstrijd winnen en daardoor werd er miljoenen in de ruimtevaart geïnvesteerd. Nadat Neil Armstrong als eerste mens op de maan landde, richtte de Sovjet Unie zich op de bouw van ruimtestations. De wedstrijd was gewonnen en de noodzaak om geld te investeren in maanmissie was verdwenen. Hoewel de raketten voor de volgende missies al klaar lagen was er geen politieke ambitie meer om deze missies te starten.

Lees ook: Mysterieuze bel van gesteente op achterzijde van maan ontdekt

Na de eerst maanlanding in 1969 veranderde ook de insteek voor de ruimtevaartprojecten. De nadruk kwam meer te liggen op onbemande ruimtevaart. Zo werden satellieten gelanceerd om een baan rond de aarde te vliegen. Daarnaast werden er onbemande ruimtevoertuigen als de Voyager 1 en 2 gelanceerd. Deze laatste twee hadden als doel om het zonnestelsel te verkennen. Doordat de nadruk meer kwam te liggen op onbemande ruimtevaart veranderde ook het financiële plaatje en daarmee de investeringen. De ruimteorganisatie NASA kreeg in 1965 4% van het federale budget om te gebruiken voor de ontwikkelingen in de ruimtevaart. In de jaren 70 werd dit percentage afgezwakt naar 1%. De laatste 15 jaar is het percentage van het federale budget wat wordt geïnvesteerd in ruimtevaart slechts maar 0,4%. Met dat getal in ogenschouw nemen kan het nog een tijdje duren voordat er weer iemand op de maan landt. Toch zijn er ambities om in 2024 een mannelijke en vrouwelijke astronaut op de maan te laten landen. De verwachte kosten? Tussen de 20 en 30 miljard dollar.

Hoe werkt een maanlanding?

De maanlanding 50 jaar geleden was een combinatie van een knap staaltje werk, risico’s nemen en jarenlang onderzoek. De grootste uitdaging was namelijk om ervoor te zorgen dat een mens veilig op de maan kon landen en ook weer kon terugkeren. Hiervoor zijn vele raketten gebouwd en getest. Hoe werkt dan een maanlanding? Daarvoor moet je weten hoe een raket is opgebouwd. Een raket bestaat vaak uit drie trappen, een service module en een commandomodule. De servicemodule en commandomodule zijn het bovenste gedeelte van de raket. De service module bevat water en lucht voor de reis en de commandomodule is te vergelijken met een cockpit. Daarna volgen de drie trappen, elk voorzien van zijn eigen motoren en brandstof. De eerste trap beschikt over startmotoren waardoor de ruimtevaart de ruimte in kan worden gelanceerd. Tijdens de lancering wordt alle brandstof in de eerste trap verbruikt, de eerste trap wordt daarna afgesloten van de raket. De tweede trap wordt gebruikt om in de loopbaan van de aarde te komen, nadat deze ook alle brandstof heeft verbruikt wordt deze ook afgestoten. De derde trap is nodig om aan de zwaartekracht van de aarde te ontsnappen en in de invloedsfeer van de maan te komen. Bij een terugreis naar de aarde is de commandomodule het enige onderdeel dat terugkeert naar de aarde.

Lees ook: Bekijk de aarde en de maan vanaf Mars, op deze verbluffende foto’s van de NASA

Voor de reis naar de maan werd de Saturnus Raket gelanceerd, dit was een raket met drie trappen inclusief de Apollo 11 module en de maanlander. De Apollo 11 had tijdens de lancering een lengte van 110 meter. Dat is even hoog als de Domtoren in Utrecht. Na drie dagen bereikten de astronauten de maan. Ze begonnen rond het hemellichaam te cirkelen en op 19 juli kwamen ze in de baan rond de maan. De dag erna klommen Armstrong en Aldrin in de maanlander, ook wel de Eagle genoemd, en deze werd losgekoppeld om de afdaling naar de maan te maken. De derde astronaut bleef achter in de commandomodule en vloog rondjes rondom de maan. Het duurde nog twee uur voordat ze op het maanoppervlak landden. Hierna klonken op aarde door de radio de historische woorden “The Eagle has landed”. Armstrong en Aldrin verbleven in totaal 21 uur op de maan. Daarna bracht de maanlander hen weer terug naar de commandomodule. Hierna begon de terugreis van de aarde naar de maan. Op 24 juli uur landde de ruimtemodule veilig op aarde in de Grote Oceaan. De reis naar de maan zat er op.

Mariner 4

Op de foto’s die de sonde maakte, bleek Mars teleurstellend veel op de maan te lijken: vol kraters, zonder tekenen van leven.

 

Foto van NASA

De reis van de aarde naar de maan

De afstanden in de ruimte zijn enorm. De Franse schrijver Jules Verne schreef ooit het beroemde boek ‘De reis naar de maan in 28 dagen en 12 uren’. Maar hoe lang duurt een reis naar de maan nu werkelijk? De reis naar de maan voor de 1stemaanlanding duurde vier dagen. De vlucht naar de maan is 386.000 kilometer lang. Tegenwoordig duurt een reis naar de maan drie dagen, hiervoor worden dan chemische raketten gebruikt. En dat is nog ‘dichtbij.’ Als je naar Mars of de buitenste planeten wilt reizen duurt dat maanden of misschien zelfs wel jaren.

Lees ook: China lanceert eerste missie in 40 jaar om maanmonsters op te halen

Souvenirs op de maan

Sinds de eerste maanlanding in 1969 zijn er nog vele bemande als onbemande ruimtevluchten uitgevoerd. Hierdoor zijn er ook objecten in de ruimte blijven hangen. Denk bijvoorbeeld aan verdwenen raketten of onderdelen van ruimtevaartuigen van een mislukte missie. Tijdens het Apollo projecten naar de maan brachten de astronauten waardevolle informatie mee terug. Zo hebben ze verschillende metingen gedaan en foto’s gemaakt. In totaal brachten ze ook 382 kilo maanstenen terug. Maar er zijn ook een aantal (vreemde) onderwerpen achtergelaten. Hierbij een aantal voorwerpen uitgelicht die zijn achtergelaten op de maan: ● 96 zakken urine en ontlasting: Het klinkt misschien raar, maar toch is het echt waar. De astronauten verzamelde hun urine en ontlasting in zakken tijdens de missie. Vlak voordat ze begonnen aan de terugreis naar de aarde werden deze zakken op de maan gedumpt. De reden hiervoor was dat ze de lading van het ruimteschip moesten verlichten zodat in plaats daarvan maanstenen konden meenemen.

● Gedenkplaat: Richard Nixon was de zittende president tijdens de Apollo-missie. Omdat hij ook de eerste (en tot nu toe de enige) president was plaatsen de astronauten een gedenkplaat op het oppervlak van de maan. Hij kan als enigste zeggen dat zijn handtekening op de maan staat.

● IJzeren golfclub: De astronaut Alan Shepard vond het een uitdaging om een partijtje golf te spelen op de maan. Tijdens de Apollo 14 missie nam hij een ijzeren golfclub en ballen mee. Op het maanoppervlak speelde hij een partijtje golf en sloeg – naar zijns inziens – de ballen ontzettend ver weg. In realiteit was dat waarschijnlijk maar een paar honderd meter vanwege de microzwaartekracht omgeving van de maan.

● Fallen Astronaut: Tijdens de Apollo 15 missie liet de astronaut David Scott het beeldje ‘Fallen Astronaut’ achter. Het abstracte kunstwerk werd gemaakt door de Belgische kunstenaar Paul Van Hoeydonck. Het is misschien wel het meeste indrukwekkende voorwerp wat is achtergelaten, mede door zijn betekenis. Het aluminium beeldje van een menselijke gestalte ligt naast de gedenkplaat van de 14 astronauten die tijdens vorige missies waren overleden.

● Een veer van een valk: Diezelfde astronaut voerde op de maan het klassieke veren- / bowlingbal-experiment. Dit experiment toont aan dat als in een vacuüm omgeving twee verschillende objecten tegelijkertijd worden losgelaten ook tegelijkertijd landen. Hoewel hij een veer en een hamer in plaats van een bowlingbal gebruikte was het resultaat hetzelfde.

Lees ook: De grootste maan van Saturnus zou heel vreemd leven bevatten

Het Chinese ruimtevaartuig Chang'e-5 zal in de buurt van Mons Rümker landen, een vulkanische berg van zo’n 1100 meter hoogte in de noordwestelijke regio van de ‘voorzijde’ van de maan. Deze foto van Mons Rümker werd genomen door de bemanning van de Apollo 15, die op dat moment in een omloopbaan rond de maan vloog.

Foto van NASA

50 jaar na de maanlanding

Inmiddels is het al meer dan een halve eeuw geleden sinds dat Neil Armstrong op de maan landde. De verschillende maanreizen hebben ons veel opgeleverd. Niet alleen nieuwe informatie over de maan is nu beschikbaar ook zijn er technische toepassen zoals het vriesdrogen van voedsel mede mogelijk gemaakt door de maanmissie. Daarnaast zijn er ook veel ontwikkelingen in de medische wereld geweest. Ook heeft de ontwikkeling in de ruimtevaart een grote sprong gemaakt op gebied van communicatie dankzij de komst van satellieten. Er zijn dus veel positieve gevolgen sinds de eerste maanlanding. Maar daarna bleef het stil. Wanneer zouden er weer mensen naar de maan gaan?

Lees ook: Ontdek 50 jaar maanmissies met de nieuwste maankaart

De laatste jaren is de interesse voor maanreizen weer gestegen. Zo wilde de Amerikaanse president George W. Bush in 2020 mensen naar de maan sturen, als voorbereiding op een reis naar Mars. Dat is echter nooit gebeurd omdat Barack Obama de ambitie had om de eerste mens op een planetoïde te laten landen. Ook dat is niet gebeurd tijdens zijn ambtstermijn. Donald Trump volgde Barack Obama op en hij tekende het voorstel om in 2024 Amerikanen naar de maan te sturen. Niet alleen Amerika heeft interesse, ook China heeft de ambitie om het eerste land te zijn dat aan de achterkant van de maan landt. Daarnaast is er ook een strijd losgebarsten tussen commerciële bedrijven om als eerste commerciële bedrijf naar de maan te vliegen. Zo gaan Elon Musk, eigenaar van Tesla, en Jeff Bezos, eigenaar van Amazon, de strijd aan.

Eerste vrouw op de maan

De laatste jaren zijn er dus door meerdere Amerikaanse presidenten plannen gemaakt voor een reis naar de maan. Maar vaak werden deze plannen door politiek onwil of door geen financiële middelen hiervoor vrij willen maken door een volgende president weer geannuleerd. Toch heerst er hoop aan de horizon. NASA in 2019 begonnen om weer maanlandingen voor te bereiden. Een van de doelen is ook dat de eerste vrouw naar de maan kan. De naam van dit programma heet Artemis en deze naam is niet voor niets gekozen. Artemis is namelijk in de Griekse mythologie de godin van de maan. Daarnaast is het de zus van de Griekse god Apollo, wat tevens een mooie verwijzing is naar het eerste bemande maanlanding project.

Lees ook: Een van deze astronauten wordt misschien de eerste vrouw op de maan

Het Artemis programma heeft als doel om zo’n 37 lanceringen naar de maan uit te voeren in de periode tot 2028. Hiervan willen ze zes bemande vluchten uitvoeren waarvan het liefst vijf tot een succesvolle maanlanding leiden. Het Artemis programma heeft daarnaast ook als doel om kennis en vaardigheden op te doen zodat deze kan worden inzet in de ontwikkeling naar een bemande ruimtevaart naar Mars. Of de Amerikanen in 2024 een nieuwe primeur hebben met de eerste vrouwelijke astronaut op de maan? We moeten het nog afwachten, maar zoals je weet reiken de Amerikaan letterlijk én spreekwoordelijk graag naar de maan.

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.