Hashima: Japans spookeiland

Japan kent honderden onbewoonde eilanden, maar geen daarvan heeft een verhaal zo uniek als dat van Hashima: in de jaren ’70 nog de dichtstbevolkte plek op aarde, tegenwoordig bekend als spookeiland met een duister verleden.Friday, October 27, 2017

Door Emilie Terpstra

‘Deze plek is dood.’ Dat staat er op één van de muren van de vele lege appartementencomplexen die Hashima rijk is. Een betere omschrijving van het eiland bestaat waarschijnlijk niet. Gebouwen staan slechts half overeind, maar zijn nog steeds ingericht met de spullen die bewoners achterlieten toen ze in de jaren ’70 het eiland verlieten. Tot dan was het het dichtstbevolkte stuk land ter wereld, met meer dan 5000 inwoners op een vierkante kilometer. De afgelopen veertig jaar is er niks aan het eiland veranderd, behalve wat door tijd en natuur is aangedaan. 

Duister verleden

Hashima staat tegenwoordig bekend als spookeiland, maar ook de geschiedenis van het Japanse eiland is grimmig. Eind 19de eeuw werd op het eiland een onderzeese kolenmijn ontdekt. Het bedrijf Mitsubishi zag mogelijkheden en kocht het eiland om de mijn te ontwikkelen. Het duurde niet lang voor de eerste appartementen werden gebouwd, waaronder een aantal van Japans eerste gebouwen met meerdere verdiepingen. In de volksmond wordt het eiland ook wel gunkanjima genoemd – letterlijk vertaald betekent dit ‘slagschipeiland’. Doordat Hashima volledig uit beton bestaat en er tot voor kort geen planten groeiden, doet het langwerpige eiland denken aan een slagschip dat in zee ligt.

Arbeiders kwamen er niet vrijwillig naartoe. De meeste werkers waren dwangarbeiders vanuit China en Korea, die de plek ‘Hell Island’ noemden. Ze werden gedwongen meer dan twaalf uur per dag zwaar werk te verrichten onder gevaarlijke omstandigheden, en leefden geïsoleerd van de buitenwereld. De bewoners werden ingedeeld op status en hoe lang ze werkzaam waren op het eiland. Hoe hoger de status van een arbeider, hoe hoger de verdieping van zijn woning. Deze regeling had te maken met tyfoons en instortingsgevaar – overlevingskansen waren het laagst op de onderste verdiepingen. In de jaren ’70 werd de kolenmijn stilgelegd, en al snel daarna verlieten de bewoners het eiland. 

Toerisme

Sindsdien is Hashima veranderd in een waar spookeiland, in het westen met name bekend als een van de filmlocaties van de Bond-film Skyfall. In 2009 werd Hashima gedeeltelijk opengesteld voor bezoekers. Vanwege instortingsgevaar is het niet toegestaan om vrij rond te lopen op het eiland. Wel zijn er een loopbrug en drie platforms gebouwd, vanwaar toeristen het vervallen eiland kunnen bekijken. De Japanse overheid doet pogingen om Hashima op Unesco’s werelderfgoedlijst te krijgen, omdat het zou hebben bijgedragen aan de Japanse industriële revolutie, maar China en Zuid-Korea protesteren hiertegen. Zij zijn van mening dat plaatsen waar gedwongen arbeid heeft plaatsgevonden niet op de werelderfgoedlijst horen.

Vanuit de haven van Nagasaki kan een tour geboekt worden naar Hashima. Deze duurt ongeveer 3 uur, waarvan 1 uur op het eiland kan worden doorgebracht. In het Oka Masaharu Memorial Nagasaki Peace Museum zijn getuigenissen van de dwangarbeiders van Hashima te lezen.

Lees meer