In de negentiende eeuw leefde er in het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan een bijzondere vogel: de reuzenalk (Pinguinus impennis). Deze zwart-witte, pinguïnachtige zeevogel roept nog altijd vragen op over zijn mysterieuze uitsterven en over het laatste, dramatische hoofdstuk van zijn bestaan op de ruige Schotse eilandgroepen van St Kilda.
De laatste reuzenalk van Groot-Brittannië
In de jaren 1840 deden zich op de afgelegen eilanden van St Kilda een aantal opmerkelijke incidenten voor rondom de reuzenalk, zo is te lezen in een publicatie van Edinburgh University (VK). Volgens het bekendste verhaal vingen vijf inwoners een vreemde vogel op de nabijgelegen rotspunt Stac an Armin. Ze hadden de vogel opgemerkt op de 196 meter hoge rotsformatie, slopen ernaartoe en vingen hem.
Leestip: Waarom ‘Mary de moordende olifant’ in 1916 werd opgehangen aan een hijskraan
Ze bonden het dier vast en hielden het drie dagen gevangen in hun hut. Toen er op een gegeven moment een zware storm opstak, raakten de mannen in paniek. In de veronderstelling dat de vogel een heks moest zijn en het slechte weer had opgeroepen, sloegen de mannen de vogel dood met een stok en twee stenen. Pas na een uur hielden ze op en was er een einde gekomen aan de laatste levende reuzenalk in Groot-Brittannië.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Een andere versie van het verhaal spreekt over een vogel op het nabijgelegen eiland Hirta, die ten overstaan van de gemeenschap werd veroordeeld en gestenigd. Maar het is ook mogelijk dat beide verhalen waar zijn en dat er twee reuzenalken zijn gedood, één op Stac an Armin en één op Hirta.
Een zeevogel die niet kon vliegen
De reuzenalk was een zwart-witte zeevogel van 75 centimeter, met korte vleugels en een witte vlek tussen de ogen en de snavel. De reuzenalk kon, net als de pinguïn, niet vliegen en kon zich slechts moeizaam op het land voortbewegen. De vogel kon echter uitstekend zwemmen en duiken.
Leestip: Eilandvogels zijn extra kwetsbaar voor uitsterving, blijkt uit nieuw onderzoek
De reuzenalk kwam ooit in het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan voor. Zijn leefgebied strekte zich uit van Schotland en IJsland tot Groenland en Canada. De vogel werd aan het einde van de zestiende eeuw door zeelieden ontdekt, die het dier net zoals de dodo, in grote mate vingen en aten. Ook werden de vogels massaal om hun donsveren gedood.
Gewild bij musea en verzamelaars
Volgens de officiële lezing stierf de reuzenalk echter niet op St Kilda uit, maar op IJsland. Hier leefde rond 1830 een kleine kolonie reuzenalken op Eldey, een eilandje voor de kust. Toen men hoorde dat dit de laatste nog levende exemplaren waren, ontstond er een ware run op de reuzenalk.
De zeldzame vogel was namelijk zeer gewild in de collecties van musea en rijke verzamelaars. Zo heeft ook Naturalis een opgezette reuzenalk in zijn collectie. Waarschijnlijk is dit exemplaar van Eldey afkomstig.
Op 3 juli 1844 werd het laatste broedende paartje gedood. De vogels werden gewurgd om ze in goede staat te houden voor taxidermie, het ei werd kapotgetrapt. Na deze daad is nooit meer een levende reuzenalk waargenomen. Op IJsland én daarbuiten.
Tragische ondergang
Kijkend naar de jaartallen lijkt het er inderdaad op dat de laatste reuzenalk in IJsland aan zijn eind kwam. Er zijn echter onderzoekers die twijfelen of het in IJsland daadwerkelijk om de allerlaatste reuzenalk ging, want de precieze datum van de moord op de van hekserij beschuldigde reuzenalk op St Kilda is onzeker.
Leestip: Deze 5 uitgestorven dieren liepen ooit rond op Nederlandse bodem
Maar welke van de twee gebeurtenissen ook leidde tot zijn uitsterven, vaststaat dat de laatste reuzenalk ergens halverwege de negentiende eeuw door menselijk toedoen verdween. Misschien werd hij als heks gestenigd in een stormachtig hutje op een Schots rotseiland. Misschien verdween hij geruisloos in de kist van een verzamelaar. Hoe dan ook: zijn uitsterven was geen toeval, maar moedwillige moord.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
