Geschiedenis en Cultuur

10 x Dingen die je (waarschijnlijk) niet wist over Einstein

De beroemde natuurkundige werd zijn hele leven achtervolgd door affaires en politieke intriges, zo is te zien in de 10-delige tv-serie Genius.Thursday, November 9, 2017

Door Alison Walsh

1. Hij gaf op zijn zestiende zijn Duitse staatsburgerschap op.

Albert Einstein had van jongs af aan een hekel aan elke vorm van nationalisme. Hij zag zichzelf liever als “wereldburger.” Op zijn zestiende deed hij afstand van zijn Duitse staatsburgerschap en was formeel staatloos totdat hij in 1901 Zwitsers staatsburger werd.

2. Hij trouwde met de enige vrouwelijke studente in zijn natuurkundeklas.

Mileva Marić was de enige vrouwelijke studente op de afdeling van de Eidgenössische Technische Hochschule in Zürich waar Einstein zat. Ze had een passie voor wiskunde en wetenschap en wilde natuurkundige worden. Aan die ambitie kwam een eind toen ze met Einstein trouwde en kinderen met hem kreeg.

3. Er bestond een 1427 pagina's dik FBI-dossier van hem.

De FBI legde een dossier over Albert Einstein aan in 1933, kort voor zijn derde bezoek aan de VS. Het zou uiteindelijk 1427 pagina’s beslaan en bevatte documenten over de contacten die Einstein zijn leven lang had met pacifistische en socialistische organisaties. FBI-directeur J. Edgar Hoover stelde zelfs voor om Einstein uit Amerika te weren op grond van de ‘Alien Exclusion Act’, maar dit voorstel werd afgewezen door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

4. Hij had een onwettig kind.

Mileva, die met Einstein zou trouwen, beviel nog voor hun huwelijk van een dochtertje tijdens een bezoek in 1902 aan haar familie in Servië. De baby kreeg de naam Lieserl. Historici vermoeden dat zij ofwel al jong overleed aan roodvonk of ter adoptie werd afgestaan. Hoogstwaarschijnlijk heeft Einstein haar nooit met eigen ogen gezien. Slechts weinigen wisten van het bestaan van Lieserl tot 1987, toen een verzameling brieven van Einstein openbaar werd gemaakt.

5. Hij gaf zijn eerste vrouw het geld dat hij won met zijn Nobelprijs om van haar te kunnen scheiden.

Einstein, die al verwachtte dat hij een Nobelprijs zou winnen, bood zijn eerste vrouw Mileva Marić al het geld aan dat hij met de prijs zou krijgen, in ruil voor haar instemming met een scheiding. Het prijzengeld bedroeg maar liefst 32.250 dollar, wat in die tijd meer was dan tien jaarsalarissen van een gemiddelde hoogleraar.

6. Hij trouwde met zijn nicht.

Elsa, de tweede mevrouw Einstein, was de dochter van de zus van Alberts moeder. Zij was dus zijn nicht. Ze waren bovendien achterneef en achternicht, omdat de vader van Elsa en de vader van Albert neven waren. Haar meisjesnaam was Einstein.

7. Hij was al een mensenrechtenactivist voordat de mensenrechtenbeweging bestond.

Einstein was een groot voorstander van mensenrechten en de vrijheid van meningsuiting. Toen mensenrechtenactivist W.E.B. Du Bois in 1951 werd aangeklaagd omdat hij een een soort geheim agent zou zijn, gaf Einstein zich vrijwillig op om als getuige à decharge voor hem op te treden. Nadat de advocaat van Du Bois de rechter had meegedeeld dat Einstein zou getuigen, besloot die om de zaak te laten seponeren.

8. Zijn zoon zat als volwassene bijna zijn hele leven in een instelling.

Alberts tweede zoon Eduard, ook wel liefkozend “Tete” genoemd, kreeg de diagnose schizofrenie en bracht bijna zijn hele volwassen leven door in instellingen. Eduard was gefascineerd door de psychoanalyse en was een grote fan van Freud. Hoewel zij brieven naar elkaar schreven, zag Albert zijn zoon nooit meer na zijn immigratie naar de VS in 1933. Eduard stierf op zijn 55e in een psychiatrische kliniek.

9. Hij onderhield een moeizame vriendschap met “de vader van de chemische oorlogsvoering.”

Fritz Haber was een Duitse scheikundige die Einstein naar Berlijn haalde en een goede vriend van hem zou worden. Haber was joods, maar bekeerde zich tot het christendom. Hij probeerde Einstein te overtuigen van de voordelen van assimilatie voordat de Nazi's aan de macht kwamen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontwikkelde hij een dodelijk chloorgas dat zwaarder was dan lucht. Het daalde neer in de loopgraven en zorgde ervoor dat de kelen en longen van de soldaten verbrandden en zij een pijnlijke verstikkingsdood stierven. Haber wordt ook wel de ‘vader van de chemische oorlogsvoering’ genoemd.

10. Hij had een affaire met een Russin die mogelijk spionne was.

In 1935 stelde Einsteins stiefdochter Margot hem voor aan Margarita Konenkova. De twee werden geliefden. In 1998 werden bij veilinghuis Sotheby’s negen liefdesbrieven van Einstein aan Konenkova geveild, geschreven in de jaren 1945 en 1946. Volgens een boek van een Russische spionage-expert was Konenkova een Russische agente. Historici hebben dit echter nooit kunnen bevestigen.