Wat zich onder het wateroppervlak van een meer bevindt, blijft vaak aan het oog onttrokken. Juist die verborgen wereld kan volgens geologe Geo Rutherford bijzonder onheilspellend zijn. In haar boek Spooky Lakes onderzoekt ze de geologie van enkele van de vreemdste meren ter wereld: plekken waar natuurkrachten, chemie en geschiedenis samenkomen.

‘Meren verhullen verhalen die je nergens anders vindt,’ zegt Rutherford. ‘Ze fungeren als archieven van het verleden, met scheepswrakken, eeuwenoude lichamen en unieke ecosystemen.’ Tijdens haar onderzoek stuitte ze niet op mythen of folklore, maar op giftige stoffen, extreme omstandigheden en opmerkelijk goed geconserveerde stoffelijke resten. Deze vijf zijn haar het meest bijgebeleven.

1. Baikalmeer, Rusland

Het Baikalmeer staat volgens Rutherford met stip op één. Baikal is maar liefst 25 miljoen jaar oud en van onschatbare waarde voor de aarde. Er leven namelijk planten- en dierensoorten in het meer die nergens anders op aarde voorkomen.

Baikal is daarnaast ook ontzettend groot én diep: het meer is op sommige punten 1,6 kilometer diep, en qua oppervlakte is Baikal net wat groter dan België. Dit maakt Baikal het grootste en diepste zoetwaterreservaat op aarde.

Hoewel er ruim driehonderd rivieren in het Baikalmeer uitmonden, slibt het meer niet dicht met sediment. Dit komt omdat het meer op een tektonische breuklijn ligt, waardoor het meer langzaam uit elkaar getrokken wordt. Het aangevoerde sediment zakt zodoende naar de bodem toe.

2. Vostokmeer, Antarctica

Het Vostokmeer ligt onder een drie kilometer dikke laag ijs. Het bevat zoet water dat ontstaan is door een combinatie van de druk van het ijs en de geothermische activiteit op de bodem van het meer.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Russische wetenschappers hebben meer dan twintig jaar lang geprobeerd het meer te bereiken met een boorgat. Dat bleek een enorme uitdaging: bij elke poging stroomde het gat vol water en bevroor het direct.

Maar in 2012 lukt het. Bij deze boorpoging werden wel bijzondere microben in het meer gevonden. Sommige wetenschappers vrezen dat deze microben pathogene ziekteverwekkers bevatten, waardoor het Vostokmeer het leven op aarde kan bedreigen.

3. Natronmeer, Tanzania

Het Natronmeer is door zijn chemische samenstelling een fascinerende plek: dieren die in het meer terechtkomen, mummificeren doordat ze uitdrogen. Daarmee is het meer de natuurlijke evenknie van het oude Egyptische ambacht.

Leestip: Dit meer is felroze – en wetenschappers proberen al sinds 1802 te achterhalen waarom

Het Natronmeer , te zien op de afbeelding bovenaan, is in feite een groot bekken gevuld met natronzout. Het water is basisch – het tegenovergestelde van zuur – waardoor dieren die in het meer overlijden langzaam uitdrogen, mummificeren en aanspoelen.

Het Natronmeer dankt zijn bijzondere samenstelling aan de lava van de naastgelegen Gelaivulkaan, waarmee het meer wordt gevoed. Dit betekent echter niet dat je geen leven in het Natronmeer kunt vinden. Jaarlijks doen miljoenen kleine flamingo’s het meer aan om te broeden en algen te eten.

4. Karatsjajmeer, Rusland

Het Karatsjajmeer is een van de sterkst vervuilde plekken op aarde. Die twijfelachtige eer dankt het meer aan een nabijgelegen uraniumfabriek, die het als dumpplaats voor radioactief afval gebruikte.

Leestip: Hoe het Aralmeer in slechts enkele decennia bijna helemaal opdroogde

In de afgelopen decennia is het Karatsjajmeer langzaam drooggevallen. Maar dat zorgt juist voor extra problemen: de wind blies het radioactieve zand van de blootliggende bodem, waardoor de vervuiling zich naar de omliggende dorpen verspreidde. Inmiddels is de bodem gevuld met betonblokken en is het terrein hermetisch afgesloten vanwege de gezondheidsgevaren.

5. Lake Superior, Verenigde Staten

Lake Superior is berucht om de zware najaarsstormen die er voorkomen. Deze hebben al heel wat schepen tot zinken gebracht. Het bekendste slachtoffer is de SS Edmund Fitzgerald, een schip dat in 1975 verging en sindsdien 150 meter onder het wateroppervlak ligt. Bij het zinken van de Edmund Fitzgerald kwamen alle 29 bemanningsleden om het leven.

Een ander schip op het scheepskerkhof is de SS Kamloops, die voor de kust van Isle Royale zonk. Het wrak werd in 1977 ontdekt, inclusief het lichaam van een opvarende die ‘Old Whitey’ werd gedoopt. Zijn lichaam werd gevonden in de ketelruimte.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!