Bijzondere beelden uit Spanje: in de Straat van Gibraltar worden zeilers ‘aangevallen’ door een groep orka’s. Te zien is hoe de orka’s de zeilboot omsingelen, tegen de onderkant beuken en zelfs een stuk van het roer afbreken. Deze zeilers komen er met de schrik vanaf, maar het is niet de eerste keer dat dit opvallende gedrag wordt waargenomen. In 2025 wisten orka’s nog een zeilboot voor de kust van Portugal tot zinken te brengen. Dat roept de vraag op: jagen de orka’s bewust op mensen of is er misschien iets anders aan de hand?
Orka’s zijn sociale en intelligente dieren
Orka’s zijn ontzettend slimme jagers. Afhankelijk van waar ze zijn opgegroeid, maken ze jacht op verschillende soorten prooien. Zo maakt een populatie orka’s rond Antarctica golven om zeehonden (lees: hun maaltijd) van ijsschotsen af te spoelen. Die indrukwekkende samenwerking laat zien dat de orka’s in de Straat van Gibraltar best in staat zouden kunnen zijn om gerichte aanvallen uit te voeren op boten. Toch is er geen aanwijzing dat de orka’s mensen bewust willen aanvallen. Volgens een rapport van de International Whaling Commission uit 2024 richten de dieren hun aandacht vooral op het roer van de boot, niet op de opvarenden.
Van de orkapopulatie in de wateren rondom Spanje en Portugal, die zich voornamelijk voedt met blauwvintonijn, zijn nog slechts veertig individuen over. Door overbevissing was er lange tijd een gebrek aan voedsel, maar nu het aantal blauwvintonijnen weer toeneemt ‘hebben de orka’s ook weer meer tijd voor sociale activiteiten’, aldus Rob Lott van Whale and Dolphin Conservation, een Britse non-profitorganisatie. En daar ligt mogelijk de verklaring voor het bootrammende gedrag van de dieren.
Hebben orka's het op mensen voorzien?
Volgens het rapport van de IWC bestaat de groep orka’s die het op boten hebben voorzien waarschijnlijk uit vijftien ondeugende ‘tieners’. Onderzoekers kwamen tot deze conclusie door beelden van orka’s die agressief gedrag vertonen, bijvoorbeeld bij het jagen, te vergelijken met video’s van orka’s die spelen met hun voedsel zonder daarbij kwade bedoelingen te hebben.
‘De orka’s benaderen de boten rustig. Het lijkt alsof ze spelen: ze duwen voorzichtig tegen het roer aan met de punt van hun snuit,’ vertelt Alex Zerbini van de IWC. ‘Het gedrag dat ze vertonen is niet agressief. Ze lijken zich er niet van bewust dat hun speelsheid schade aanricht – wij doen als tieners tenslotte ook weleens dingen die we misschien niet zouden doen als volwassenen.’
Lott, die niet betrokken was bij het opstellen van het rapport, beaamt deze theorie: ‘Wat we zien is inderdaad een vorm van speelgedrag, hoe angstaanjagend het ook kan zijn voor de zeelieden aan boord.’
Kunnen deze 'aanvallen' voorkomen worden?
Desondanks staat de reputatie van de bedreigde dieren op het spel. In augustus 2023 vuurde de bemanning van een schip in de Straat van Gibraltar nog projectielen af op de orka’s. Wetenschappers willen daarom gaan experimenteren met maatregelen die niet schadelijk zijn voor de dieren, zoals het slepen van rubberboten als lokaas of het bestendiger maken van het roer.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Uit cijfers uit 2025 blijkt dat het aantal interacties in de Straat van Gibraltar afnam, terwijl er voor kust van Galicië juist meer incidenten werden gemeld. De orka’s lijken dus niet simpelweg hun interesse in boten te verliezen. Schippers wordt daarom geadviseerd om in de zomer in de buurt van de kust te blijven, waar de orka’s zich minder vaak laten zien.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Esmee studeerde geschiedenis in Rotterdam en werkt als editor voor National Geographic. Het liefst schrijft ze over reizen, dieren, historische gebeurtenissen en wetenschappelijke nieuws. In haar vrije tijd gaat ze geregeld naar concerten of staat ze op het hockeyveld.
