Sinds november 2025 is Jakarta met ongeveer 42 miljoen inwoners de grootste stad op aarde, bleek uit een nieuwe telling van de Verenigde Naties. Daarmee volgde de Indonesische hoofdstad de Japanse megametropool Tokio op. Welke steden waren in het verleden de grootste ter wereld en waarom werden ze uiteindelijk door een ander ingehaald?
Uruk (ca. 3100–2000 v.C.)
Uruk, in het huidige Irak, geldt als de eerste echte wereldstad. Door de ligging in het vruchtbare stroomgebied van de Eufraat floreerde de handel over land en water. Het was een religieus en bestuurlijk centrum, en de bakermat van het spijkerschrift.
De stad had destijds ongeveer 50.000 tot 80.000 inwoners. Uruk verloor geleidelijk zijn machtspositie door een combinatie van ecologische uitputting, veranderende rivierlopen en de opkomst van rivaliserende rijken in Mesopotamië. Tegenwoordig zijn er alleen nog ruïnes over, op ongeveer 250 kilometer ten zuidoosten van Bagdad.
Memphis (ca. 2000–1550 v.C.)
Memphis groeide na Uruk uit tot de grootste stad ter wereld door zijn ligging aan de Nijldelta. Het vormde lange tijd het politieke en economische hart van het Oude Egypte. De jaarlijkse overstromingen van de Nijl zorgden voor uitzonderlijk vruchtbare landbouwgronden, terwijl de farao's enorme bouwprojecten en een sterk centraal bestuur mogelijk maakten.
De stad had destijds ongeveer 60.000 tot 100.000 inwoners. Memphis werd grotendeels verwoest door overstromingen van de Nijl, waarna overblijfselen zoals stenen werden gebruikt voor de bouw van Caïro. Nu is het een archeologische vindplaats, ongeveer twintig kilometer ten zuiden van de huidige Egyptische hoofdstad.
Thebe (ca. 1550–700 v.C.)
Tijdens het Nieuwe Rijk nam Thebe de positie van Memphis over. De stad werd het religieuze centrum van Egypte, met de indrukwekkende tempelcomplexen van Karnak en Luxor. Dankzij de rijkdom die voortkwam uit militaire veroveringen en handel met Nubië en het Nabije Oosten, groeide Thebe uit tot een van de indrukwekkendste steden van de antieke wereld.
De stad had destijds ongeveer 100.000 inwoners. Tegenwoordig bestaat Thebe nog steeds, maar dan onder de naam Luxor. De wereldberoemde ruïnes, tempels en graven van deze voormalige Egyptische hoofdstad zijn gebouwd binnen en rondom deze moderne metropool.
Babylon (ca. 700–300 v.C.)
Babylon beleefde zijn hoogtepunt onder koning Nebukadnezar II. De stad profiteerde, net als Uruk, van haar ligging aan de Eufraat en vormde een belangrijk knooppunt van handelsroutes tussen Oost en West. Volgens de overlevering symboliseerden bouwwerken zoals de Toren van Babel (te zien op de foto boven dit artikel) en de Hangende Tuinen van Babylon de macht van het Nieuw-Babylonische Rijk.
De stad had destijds ongeveer 150.000 tot 200.000 inwoners. Na de verovering door Cyrus de Grote in 539 v.C. raakte de stad langzaam in verval. Tegen de zevende eeuw n.C. was Babylon grotendeels verlaten. Nu resteren enkel ruïnes van deze ooit zo machtige stad. De overblijfselen liggen in het huidige Irak, ongeveer 85 kilometer ten zuiden van Bagdad.
Alexandrië (ca. 300–100 v.C.)
Na de veroveringen van Alexander de Grote groeide Alexandrië uit tot het intellectuele en economische centrum van de Middellandse Zee. De stad beschikte over een uitstekende natuurlijke haven en werd het belangrijkste exportpunt voor Egyptisch graan. De beroemde bibliotheek en de vuurtoren op Pharos trokken geleerden, handelaren en reizigers uit de hele wereld aan.
De stad had destijds ongeveer 300.000 tot 500.000 inwoners. Het is vandaag de dag, met ruim vijf miljoen inwoners, de tweede stad van Egypte en nog altijd een belangrijke zeehaven.
Rome (ca. 100 v.C.–500 n.C.)
Geen enkele stad uit de oudheid evenaarde de omvang van Rome. Als hoofdstad van het Romeinse Rijk vloeiden belastinginkomsten, handelswaren en graan uit drie continenten naar de stad. Een uitgebreid netwerk van wegen en aquaducten ondersteunde een ongekend grote bevolking.
Rome was waarschijnlijk de eerste stad die de grens van een miljoen inwoners overschreed. Zo’n grote bevolking onderhouden kon alleen dankzij het gigantische rijk dat de hoofdstad voedde. Toen het systeem vanaf de derde eeuw begon te haperen, liep de bevolking snel terug. Tegen de zesde eeuw waren er nog maar zo'n 50.000 tot 100.000 inwoners over.
Hoewel het niet langer het politieke centrum van een wereldrijk is, is Rome tegenwoordig nog wel een culturele, religieuze en diplomatieke metropool van mondiaal belang. Zeker als centrum van het katholicisme oefent de stad nog altijd grote invloed uit.
Constantinopel (ca. 500–1000)
Constantinopel, het huidige Istanbul, lag op het kruispunt van Europa en Azië en beheerste de zeeroute tussen de Zwarte Zee en de Middellandse Zee. Als hoofdstad van het Byzantijnse Rijk profiteerde de stad van handel, belastingen en sterke verdedigingswerken. Toen veel West-Europese steden na de val van Rome krompen, bleef Constantinopel een bloeiende metropool.
De stad had destijds ongeveer 400.000 tot 700.000 inwoners. Dat waren er minder dan Rome op zijn hoogtepunt had bereikt, maar Constantinopel was op dat moment wel de grootste stad ter wereld. Tegenwoordig is Istanbul een gigantische metropool met meer dan vijftien miljoen inwoners, veruit de grootste stad en belangrijkste financiële motor van Turkije.
Kaifeng (ca. 1000–1127)
Tijdens de Noordelijke Song-dynastie ontwikkelde Kaifeng zich tot een van de welvarendste steden ter wereld. Innovaties in landbouw, drukkunst en handel stimuleerden een enorme economische groei. Dankzij een uitgebreid netwerk van kanalen en rivieren konden goederen uit heel China de stad bereiken, wat Kaifeng tot een bruisend handelscentrum maakte.
De stad had destijds ongeveer 600.000 tot een miljoen inwoners. Kaifeng verloor haar positie als grootste stad ter wereld door een combinatie van verwoestende oorlogen in de twaalfde eeuw en herhaaldelijke overstromingen van de Gele Rivier. De stad bestaat nog altijd, maar telt nog altijd iets meer dan een miljoen inwoners binnen het eigen stedelijke gebied.
Hangzhou (ca. 1127–1350)
Nadat de Song-dynastie haar hoofdstad naar het zuiden verplaatste, groeide Hangzhou uit tot het economische hart van China. De stad lag aan het Grote Kanaal en had directe toegang tot de zee, waardoor binnenlandse en internationale handel floreerden. Marco Polo beschreef Hangzhou zelfs als de mooiste en indrukwekkendste stad die hij ooit had gezien.
Ook Hangzhou had destijds ongeveer een miljoen inwoners. Toen de Song-dynastie viel, verschoof de handel naar andere steden onder Mongools bestuur. Ook slibde de baai van Hangzhou langzaam dicht, waardoor de haven onbruikbaar werd.
Beijing (ca. 1350–1825)
Onder de Ming- en Qing-dynastieën werd Beijing het bestuurlijke centrum van een van de grootste rijken ter wereld. De Verboden Stad vormde het politieke hart van China, terwijl een efficiënt bureaucratisch apparaat en de aanvoer van voedsel via het Grote Kanaal een enorme stedelijke bevolking mogelijk maakten.
Beijing had destijds ongeveer 600.000 tot ruim een miljoen inwoners. Door de explosieve bevolkingsgroei in andere delen van de wereld tijdens en na de Industriële Revolutie, werd de stad ingehaald. De snelle verstedelijking in China kwam pas later in de twintigste eeuw op gang.
Londen (ca. 1825–1925)
De Industriële Revolutie maakte Londen de grootste stad op aarde. Als hoofdstad van het Britse Rijk profiteerde de stad van wereldhandel, koloniale grondstoffen en snelle industrialisatie. Uitgebreide spoorwegen, moderne havens en een groeiende financiële sector trokken miljoenen mensen aan.
De stad groeide in deze periode van ongeveer 1,3 tot 8 miljoen inwoners. In de twintigste eeuw vlakte de bevolkingsgroei af, terwijl andere wereldsteden veel sneller bleven groeien. Daardoor werd Londen in 1925 ingehaald.
New York (ca. 1925–1955)
New York nam in de twintigste eeuw de toppositie van Londen over dankzij massale immigratie, snelle economische groei en haar positie als financieel centrum van de Verenigde Staten. De natuurlijke haven, de industriële ontwikkeling en de opkomst van Wall Street maakten de stad tot een mondiaal knooppunt voor handel, cultuur en financiën.
New York is met ruim acht miljoen inwoners nog altijd de grootste stad van de Verenigde Staten. De metropool behoort bovendien nog steeds tot de belangrijkste financiële en culturele centra ter wereld.
Tokio (ca. 1955-2025)
Al in de zeventiende eeuw werd het toenmalige Edo, nu Tokio, het machtscentrum van Japan. Tijdens de Industriële Revolutie trokken miljoenen Japanners naar de hoofdstad voor werk. Sindsdien is de stad enorm in omvang gegroeid, mede dankzij een van de uitgebreidste trein- en metronetwerken ter wereld. Dat leverde Tokio zeventig jaar lang de titel van grootste stad ter wereld op.
Jakarta (2025-heden)
Sinds kort is Jakarta de grootste stad ter wereld dankzij een combinatie van explosieve bevolkingsgroei, massale migratie en een aangepaste rekenmethode van de Verenigde Naties. Met circa 42 miljoen inwoners in de metropoolregio voert deze stad voorlopig de lijst aan, maar het is de vraag hoe lang.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Jakarta komt door bodemdaling op den duur namelijk onder water te staan. In 2019 maakte de Indonesische regering daarom bekend de bestuurlijke hoofdstad te verplaatsen naar een nieuw te bouwen stad op Kalimantan: Nusantara.
De verwachting is dat Dhaka in Bangladesh de volgende stad wordt die de titel van grootste stad ter wereld zal overnemen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Ramon is freelance editor voor National Geographic. Al jong raakte hij gefascineerd door de wisselwerking tussen mens en omgeving, vooral op de meest afgelegen plekken ter wereld. Niet voor niets studeerde hij sociale geografie. Zijn favoriete uitdaging als redacteur is om complexe verhalen om te zetten in begrijpelijke teksten.
